وقتی استیصال کاخ سفید به نقطه اوج خود می رسد
توهمات ترامپ در سفر به پکن
علی تتماج
تحلیلگر حوزه روابط بین الملل
به رغم استمرار تنشها میان چین و آمریکا و در حالی که جنگ افروزی ترامپ در غرب آسیا و بحرانی که در تنگه هرمز ایجاد کرده اعتراضهای پکن را به همراه داشته چنانکه مقامات این کشور در دیدار با عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، جنگ رمضان را تجاوز، جنایت و نقض قوانین بینالمللی عنوان کرده اند ترامپ از سفر به چین خبر داده است. قابل توجه آنکه همزمان با اعلام سفر احتمالی ترامپ ، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا از چین خواست تلاشهای دیپلماتیک خود را برای متقاعد کردن ایران به باز کردن تنگه هرمز به روی کشتیهای بینالمللی افزایش دهد. این درخواست هر چند که در ظاهر طرحی برای اجماع سازی جهانی جهت بازگشایی تنگه هرمز و مدیریت تنش در منطقه عنوان می شود که چنین درخواستی از یک سو بیانگر شکست ادعای ترامپ مبنی بر نابودی چاههای نفت ایران و پروژه آزادی و از سوی دیگر انزوای جهانی آمریکا در اجماع سازی درباره تنگه هرمز است که برای فرار از این وضعیت حتی دست به دامان دشمنانی همچون چین و روسیه شده است. وضعیتی که مدیریت صحیح ایران برتنگه هرمز و فروپاشی طرحهای آمریکا تغییر موازنه قدرت در منطقه را اشکار می سازد.
رویاهای ترامپ از سفر به چین
التماسهای آمریکا برای ورود چین به تنشی که ریشه در سلطه گری آمریکایی – صهیونیستی دارد در حالی صورت می گیرد که پیش از این اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، مدعی شده بود که ایالات متحده از طریق «محاصره اقتصادی» که همزمان با عملیات نظامی آغاز شده، در حال «خفه کردن» حکومت ایران است. بسنت افزود: «ما در حال خفه کردن این حکومت هستیم و آنها قادر به پرداخت حقوق سربازان خود نیستند. این یک محاصره اقتصادی واقعی است و همه بخشهای دولت در آن دخیلاند.»
همچنین دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در گفتوگو با رسانه آمریکایی «سَلِم نیوز» گفت که چاههای نفت ایران بهزودی به مرحلهای خواهند رسید که ممکن است به طور طبیعی «منفجر» شوند. او همچنین از نتیجه بخش بودن پروژه آزادی در اسکورت کشتیها و باز کردن معبری برای عبور خبر داده بود. همچنین در رفتاری که بیشتر به فیلمهای سینمایی شباهت دارد فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام با انتشار تصاویری از کشتیهای جنگی و هواپیماهای آمریکایی مستقر در خاورمیانه از آمادگی کامل ارتش آمریکا برای حمایت از اجرای «پروژه آزادی»در تنگه هرمز خبر داد. در یکی از تصاویر منتشر شده توسط سنتکام برخاستن جنگندههای سوپر هورنت اف/ای-۱۸ نیروی دریایی ایالات متحده از عرشه ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن دیده میشود . این رفتارهای به ظاهر پیروزمندانه و تحقق اهداف آمریکا علیه ایران و تنگه هرمز در حالی صورت می گیرد که درخواست برای ورود چین برای آنچه بازگشایی هرمز نامیده میشود شکست زودهنگام تمام این ادعاها را آشکار میسازد.
تناقضات راهبردی در آمریکا
نکته مهم دیگر آن است که در راهبرد امنیت ملی آمریکا، چین در کنار ایران و روسیه به عنوان دشمنان راهبردی معرفی شده و حتی واشینگتن میلیاردها دلار برای تسلیح تایوان علیه پکن اختصاص داده و همزمان نیز تقویت کشورهایی همچون ژاپن و کره جنوبی را در پیش گرفته است. بر این اساس رویکرد آمریکا به پکن نه نشانه تغییر ماهیت روابط دو کشور، بلکه نشات گرفته از ناتوانی آمریکا در سوق دادن متحدانش به طرحهایش در تنگه هرمز و اقدام علیه ایران است بگونهای که حتی متحدان اروپایی آن نیز حاضر به مشارکت در پروژه آزادی نشده و بر لزوم دیپلماسی در قبال ایران تاکید کردهاند. رویکرد حقارت آمیزامریکا به چین که پیشتر در قبال روسیه نیز تکرار شده است برگرفته از انزوای جهانی آمریکا و نظم نوینی است که اقتدار ایران در چینش نظم نوین منطقه و برهم زدن هژمونی ادعایی آمریکا رقم زده است.
واشنگتن در بن بست
با عنایت به آنچه در منطقه جریان دارد و نحوه رفتاری جامعه جهانی در قبال تحولات تنگه هرمز و با توجه به رویکردهای عملی ایران در مدیریت هوشمند تنگه هرمز و تاب آوری اقتصادی و اجتماعی و چینش معادلات دیپلماتیک میتوان گفت که رویکرد آمریکا به چین نیز همچون سایر اقدامات ان با ناکامی همراه خواهد بود. پکن بارها تاکید کرده است که جنگ افروزی آمریکایی- صهیونیستی علیه ایران محکوم است و حتی قطعنامه غیر اصولی و غیر قانونی کشورهای عربی در شورای امنیت را به دلیل همسو نبودن با دیپلماسی و حقایق منطقه، وتو کرده است. اکنون نیز پکن تنها راهکار را دیپلماسی و احترام به حق حاکمیت ایران از جمله بر تنگه هرمز دانسته و حاضر به بازیگری در زمین آمریکا که به بهانههای مختلف به دنبال تنش آفرینی است نمیباشد. واژگانی ساختگی و حقوق بشری ترامپ برای توجیه نظامی گری در منطقه نیز نخواهد توانست تغییری در معادلات پکن ایجاد نماید بویژه آنکه پکن دریافته است که آمریکا پس از رسیدن به اهداف سلطه گرایانه بویژه رویای تسلط بر نفت ایران و اداره تنگه هرمز به سمت مقابله اقتصادی و حتی نظامی با چین پیش خواهد رفت لذا همگرایی با ایران در کنار تاکید بر دیپلماسی که بر گرفته از حقوق ایران و مدیریت رفتارهای بحرانساز آمریکا باشد را تنها راه خروج منطقه و جهان از وضعیت کنونی میداند. هرگونه اشتباه محاسباتی و بازی در زمین آمریکا ، شرایط به نسبت مطلوب چین در سیاست خارجی ایران که زمینه ساز عبور کشتیهای چینی از تنگه هرمز شده را با تغییر مواجه خواهد کرد و این مولفهای است که قطعا پکن در چینش محاسبات خود در قبال ایران و آمریکا در نظر گرفته که بر اساس رویکرد واقع گرایانه وزنه ایران به شدت سنگینتر از وزنه وعدههای آمریکایی که بارها غیر عملی بودن آن اثبات شده است.