آیت‌الله سیداحمد خاتمی در خطبه‌های نماز جمعه مطرح کرد:
ضرورت تجلیل زبانی و عملی از رزمندگان
آیت‌الله سید احمد خاتمی در خطبه نخست نماز جمعه تهران با اشاره به آیه ۱۰۶ سوره آل‌عمران اظهار کرد: روزی فرا می‌رسد که چهره‌هایی سفید و نورانی و چهره‌هایی سیاه خواهند بود. کسانی که در این جهان با ارزش‌ها زندگی کردند و زندگی نورانی داشتند، در جهان آخرت نیز چهره‌ای نورانی خواهند داشت؛ اما کسانی که در این دنیا سیاه زیستند و زندگی شیطانی داشتند، نتیجه اعمال خود را به صورت سیاهی در روز قیامت خواهند دید. وی افزود: عمر انسان در این دنیا کوتاه است و معمولاً به صد سال نمی‌رسد؛ بنابراین، باید در همین فرصت محدود با عملکردی سفید، نورانی و ارزشی، آخرت خود را آباد کنیم.
به گزارش مهر، امام جمعه موقت تهران با اشاره به موضوع سیره نبوی در خطبه‌های گذشته گفت: در خطبه‌های پیشین، موضوع سیره و روش پیامبر اکرم(ص) مطرح شد و مباحث مختلفی مورد بررسی قرار گرفت که به نظر بنده، در حد یک کتاب است. اگر این مباحث گردآوری شود، می‌تواند کتابی درباره سیره پیامبر(ص) باشد.
خاتمی ادامه داد: در این مباحث، سیره پیامبر(ص) در جنگ را نیز مطرح کردیم؛ زیرا خودمان با جنگ مواجه شدیم و احساس کردیم که باید این سیره و روش بازگو شود.
وی با بیان اینکه موضوع امروز هم به دوران جنگ و هم به دوران پس از جنگ اختصاص دارد، تصریح کرد: مسئله مورد بحث، تکریم کسانی است که در خط مقدم جبهه قرار دارند. در دوران جنگ، رزمندگان در خط مقدم جبهه هستند و قرآن، سیره پیامبر(ص) و سیره امامان(ع) بر تکریم رزمندگان، ایثارگران، جانبازان و خانواده‌های شهدا تأکید دارند. همه این افراد در مجموعه ایثارگران قرار می‌گیرند و باید مورد توجه ویژه باشند.
امام جمعه موقت تهران افزود: نباید گفت که پنج انگشت دست با یکدیگر تفاوتی ندارند و یکی بزرگ‌تر و دیگری کوچک‌تر است. کسی که در راه دین فداکاری کرده، جانباز شده یا عزیزی را از دست داده است، باید بیشتر مورد تکریم قرار گیرد.
قرآن کریم میان رزمندگان و دیگران تفاوت قائل شده است
خاتمی با اشاره به آیه ۹۵ سوره نساء گفت: در این آیه، دو بار از رزمندگان تجلیل شده و دو بار نیز تأکید شده است که آنان را با دیگران یکسان نبینید.
وی آیه «لَا یَسْتَوِی الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ غَیْرُ أُولِی الضَّرَرِ وَالْمُجَاهِدُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ» را قرائت کرد و افزود: کسانی که در میدان حضور ندارند و گویی جنگی در جریان نیست، با کسانی که در راه خدا با مال و جان خود فداکاری می‌کنند، یکسان نیستند؛ چه آنان که در دریا، چه در زمین و چه در هوا فداکاری می‌کنند.
امام جمعه موقت تهران ادامه داد: خداوند می‌فرماید «فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِینَ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ»؛ بنابراین، نباید پرسید چرا رزمندگان چنین جایگاهی دارند. خداوند برای رزمندگان حساب جداگانه‌ای در نظر گرفته است.
وی با اشاره به بخش دیگری از آیه اظهار کرد: قرآن کریم می‌فرماید «وَفَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِینَ عَلَی الْقَاعِدِینَ أَجْرًا عَظِیمًا»؛ خداوند برای مجاهدان اجر عظیمی قرار داده است. ماه‌هاست که حساب رزمندگان و ایثارگران از کسانی که اهل ایثارگری نیستند، جداست.
روایت ماجرای تکریم رزمندگان جنگ بدر از سوی پیامبر(ص)
خاتمی در ادامه به روایتی از سیره پیامبر اکرم(ص) در ذیل آیه ۱۱ سوره مجادله اشاره کرد و گفت: روز جمعه بود و پیامبر اکرم(ص) در میان اصحاب صفه نشسته بودند. اصحاب صفه از مهاجران رزمنده و محرومی بودند که در مدینه زندگی می‌کردند.
وی افزود: اگر به مدینه مشرف شده باشید یا بشوید، در ابتدای ورود از باب جبرئیل، محل اصحاب صفه را به شما نشان می‌دهند. آنجا آن‌قدر جمعیت حضور داشت که جایی برای انداختن سوزن نبود. همه نشسته بودند تا از محضر پیامبر(ص) بهره ببرند.
امام جمعه موقت تهران ادامه داد: تعدادی از رزمندگان جنگ بدر وارد شدند. جنگ بدر، جنگ بسیار مهمی بود و بدریون در تاریخ اسلام افتخار بزرگی دارند. در زیارت‌نامه حضرت ابوالفضل(ع) نیز می‌گوییم که مولای ما همان راهی را رفت که بدریون رفتند؛ این افراد جایگاه بزرگی داشتند و رزمنده بودند.
خاتمی گفت: این رزمندگان وارد شدند و سلام کردند. سلام آنان معنای روشنی داشت؛ یعنی جا باز کنید تا ما هم بنشینیم. اما هیچ‌کس از جای خود بلند نشد؛ زیرا می‌ترسیدند جای خود را از دست بدهند.
وی خطاب به نمازگزاران و کسانی که بعدها خطبه‌های نماز جمعه تهران را مشاهده می‌کنند، گفت: به این بخش از روایت توجه کنید؛ بر پیامبر اکرم(ص) گران آمد که با رزمندگان چنین برخوردی شود. ایشان به دو یا سه نفر از کسانی که در سمت راستشان نشسته بودند، فرمودند بلند شوند و آنان را از جای خود بلند کردند. به دو یا سه نفر دیگر که در سمت چپشان بودند نیز فرمودند برخیزند و سپس به رزمندگان جنگ بدر گفتند بیایید کنار من بنشینید.
امام جمعه موقت تهران افزود: طبیعی بود کسانی که پیامبر(ص) آنان را از جای خود بلند کرده بود، ناراحت شوند. منافقان نیز طعنه زدند و گفتند: این هم پیامبر عادل شما؛ شما را از جای خود بلند کرد و این افراد را نشاند.
وی با اشاره به نزول آیه ۱۱ سوره مجادله اظهار کرد: پس از این ماجرا، این آیه نازل شد: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذَا قِیلَ لَکُمْ تَفَسَّحُوا فِی الْمَجَالِسِ فَافْسَحُوا»؛ یعنی وقتی به شما گفته می‌شود در مجلس جا باز کنید، جا باز کنید. همچنین در ادامه می‌فرماید: «وَإِذَا قِیلَ انْشُزُوا فَانْشُزُوا»؛ یعنی اگر به شما گفته شد برخیزید، ناراحت نشوید.
خاتمی ادامه داد: خداوند در این آیه می‌فرماید: «یَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَالَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ»؛ خداوند مؤمنان و کسانی را که به آنان علم داده شده است، درجاتی بالا می‌برد. مؤمنان عزیزند، اما کسانی که به آنان علم داده شده نیز جایگاه ویژه‌ای دارند..
شش نکته از سیره پیامبر(ص) در تکریم رزمندگان
امام جمعه موقت تهران با اشاره به این روایت تاریخی، شش نکته را مورد تأکید قرار داد.
وی در نکته نخست گفت: تجلیل از رزمندگان اختصاص به جنگ بدر ندارد؛ رزمندگان هشت سال دفاع مقدس، رزمندگان جنگ ۱۲روزه و ایثارگران جنگ رمضان نیز محترم‌اند و باید همگی مورد تکریم و تجلیل قرار گیرند.
خاتمی در نکته دوم تصریح کرد: تجلیل تنها زبانی نیست و باید در عمل نیز صورت گیرد؛ همان‌گونه که پیامبر اکرم(ص) در این ماجرا عملاً از رزمندگان تجلیل کردند تا همه بدانند جایگاه رزمنده با دیگران متفاوت است.
وی در نکته سوم گفت: کاری که پیامبر(ص) انجام دادند، عین عدالت بود؛ زیرا عدالت به معنای قرار دادن هر چیز در جای خود است. رزمنده باید تکریم می‌شد و منافقانی که به این اقدام اعتراض کردند، سخن نادرستی گفتند و خواستند نیش بیجایی بزنند.
امام جمعه موقت تهران در نکته چهارم اظهار کرد: منافقان تجلیل از رزمندگان را نمی‌پسندند.
وی در نکته پنجم گفت: رزمندگان از مصادیق «أُولُوا الْعِلْم» هستند؛ زیرا عنایات خداوند را در جبهه دیده‌اند.
خاتمی در نکته ششم با اشاره به آیه «لَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ کَانَ یَرْجُو اللَّهَ وَالْیَوْمَ الْآخِرَ وَذَکَرَ اللَّهَ کَثِیرًا» گفت: از پیامبر اکرم(ص) درس بگیرید؛ این، سیره پیامبر(ص) است.
انتقاد از اظهارات علیه رزمندگان
امام جمعه موقت تهران در ادامه با انتقاد از کسانی که به گفته وی به جای تجلیل از رزمندگان، آنان را مورد طعنه قرار می‌دهند، اظهار کرد: معنای سیره پیامبر(ص) این است که اگر نمی‌خواهید از رزمندگان خود تجلیل کنید، چرا به آنان نیش می‌زنید؟
وی افزود: رزمنده‌ای که کشتی متخلف را هدف قرار داده و امنیت شما را تأمین کرده است، شایسته قدردانی است. رزمندگان دیده‌اند که سه کشتی از مسیری که نباید عبور می‌کردند، تخلف کرده‌اند و آنان را هدف قرار داده‌اند؛ دستشان هم درد نکند.
خاتمی ادامه داد: آیا سپاسگزاری شما از رزمندگان باید این باشد که در مصاحبه‌هایتان چنین سخنانی بگویید؟ شما مدیون این رزمنده هستید. اگر موشک‌های او نبود، آمریکا و رژیم صهیونیستی را سر جای خود نمی‌نشاندند و شما نمی‌توانستید با آرامش سخن بگویید.
وی تأکید کرد: آرامش امروز خود را مدیون رزمندگان هستید. این آیه شریفه می‌گوید باید به رزمنده احترام گذاشت؛ نه فقط در دوران جنگ، بلکه پس از پایان جنگ نیز باید چنین باشد. ایثارگران نور چشم بودند، هستند و خواهند بود.
خطبه دوم؛ قیامت و ضرورت پاسخگویی در برابر اعمال
آیت‌الله سید احمد خاتمی در آغاز خطبه دوم، پس از قرائت سوره عصر، گفت: یکی از ویژگی‌های قیامت این است که انسان در آنچه در دنیا انجام داده، نتیجه عمل خود را می‌بیند و درو می‌کند؛ در آن روز، تولیدی دیگر در کار نخواهد بود.
وی با اشاره به آیه «یَوْمَ یَتَذَکَّرُ الْإِنْسَانُ مَا سَعَی» اظهار کرد: روزی فرا می‌رسد که انسان به یاد می‌آورد چه کرده و می‌بیند که نتیجه اعمال خود را برداشت می‌کند. اگر عمل خوبی انجام داده باشد، بهشتی را که فراهم کرده است، برایش می‌آورند.
امام جمعه موقت تهران ادامه داد: اما کسی که اعمالش او را به جهنم رسانده است، با دیدن نتیجه کار خود پشیمان می‌شود؛ با این حال، آن روز پشیمانی هیچ سودی ندارد.
خاتمی تأکید کرد: قیامت در کار است و هیچ تردیدی در آن نیست. همه ما به آن جهان می‌رویم و باید پاسخگوی اعمال خود باشیم.
وی در ادامه با بیان اینکه برای خطبه دوم هفت مطلب آماده کرده است، گفت: در این فرصت محدود تلاش می‌کنم مطالب را فشرده و موجز بیان کنم. با این حال، تهیه همین سخن کوتاه، یک هفته از وقت بنده را می‌گیرد و افتخار می‌کنم که در جمع شما خوبان مطالعه کنم و ان‌شاءالله سخن حساب‌شده‌ای بگویم.
زینب کبری(س)، قهرمان جهاد تبیین
امام جمعه موقت تهران در نخستین محور خطبه دوم، با اشاره به فرارسیدن روز پنجم جمادی‌الاول، سالروز ولادت حضرت زینب کبری(س)، گفت: امروز روز ولادت شیرزن قهرمان کربلا، حضرت زینب(س) است.
وی در توصیف شخصیت آن حضرت، ابیاتی را قرائت کرد و گفت: «در برج ولایت است کوکب زینب؛ علامه نرفته به مکتب است زینب. گفتم به خرد یگانه دوران کیست؟ بی‌پرده دو بار گفت زینب، زینب.»
خاتمی افزود: حضرت زینب(س) مجاهد بزرگ جهاد تبیین بود. اگر ایشان نبود، نامی از کربلا باقی نمی‌ماند و کربلا در کربلا می‌ماند. اگر زینب نبود، در عبور از بستر تاریخ، سیل انقلاب پشت کوه فتنه‌ها می‌ماند.
وی با برشمردن ویژگی‌های حضرت زینب(س) اظهار کرد: نخست اینکه ایشان مجاهد بزرگ جهاد تبیین بود. دوم اینکه محدثه بود و از پیامبر اکرم(ص)، امیرالمؤمنین(ع) و برادرش امام حسین(ع) روایت داشت.
امام جمعه موقت تهران ادامه داد: سوم اینکه امانت‌دار امامت بود. در عصر عاشورا، از امام سجاد(ع) پاسداری کرد و مانع کشته شدن ایشان شد؛ هم در آن شب و هم پس از آن، از امام سجاد(ع) محافظت کرد.
وی افزود: چهارم اینکه در دوران حکومت امیرالمؤمنین(ع) در کوفه، برای زنان جلسات درس تفسیر برگزار می‌کرد. پنجم اینکه حضرت زینب(س) عقیله بنی‌هاشم بود؛ عقیله به معنای زن عاقل است و در میان بنی‌هاشم و طالبیین، زینب(س) چنین جایگاهی داشت.
خاتمی در ادامه گفت: به نظر من، حضرت زینب(س) افتخار دیگری دارد که کمتر بر آن تأکید می‌شود؛ افتخاری ابدی که به این معناست که دو معصوم برای ایشان حساب ویژه‌ای قائل بودند.