آرشیو
انتخاب نشریه


پیام‌های قطعنامه تروئیکای اروپا به اکتبر حساس برجامی

|معصومه پورصادقی|
30خردادماه سه کشور اروپایی طرف برجام یعنی آلمان، فرانسه و انگلیس بانی اولین قطعنامه علیه ایران بعد از هشت سال در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی شدند؛ قطعنامه با ترکیب معناداری از آرای موافق، مخالف و ممتنع به تصویب رسید. سه عنصر این تصویب یعنی بانیان، محتوای قطعنامه و ترکیب آرا هرکدام پیام‌های متفاوتی در خود دارند که در این مطلب به پیام‌های ناشی از بانیگری سه کشور اروپایی طرف برجام برای ماه‌های آینده کشور پرداخته می‌شود. 
مدت‌هاست موضوع لغو تحریم‌های سازمان مللی تسلیحاتی ایران که بر اساس برجام باید در اکتبر ۲۰۲۰ لغو شود، به موضوعی مهم برای گمانه‌زنی در مورد سرنوشت برجام تبدیل‌شده است. 
اگرچه با وعده اروپا و باقی ماندن ایران در برجام، خروج آمریکا از برجام نتوانست مهر پایانی بر این توافق بین‌المللی باشد، اما، به نظر می‌رسد موعد اکتبر سال جاری در مورد تحریم‌های تسلیحاتی ایران سرنوشت برجام را بین مرگ و زندگی، تعیین کند. 
در مورد آنچه که قرار است در اکتبر در مورد تحریم‌های تسلیحاتی ایران اتفاق بیفتد
 سه روایت را می‌شود دید که هر یک طرفداران خود را دارد: 
*متن برجام؛ روایت ایرانی 
ایران (به همراه روسیه و چین) به‌صراحت و مصرا معتقد است که در سالهای پس از اجرای برجام به‌تمامی تعهدات خود ذیل این توافق پایبند بوده و لغو تحریم‌های تسلیحاتی در اکتبر ازجمله حداقل انتظارها  و حق بلامنازع ایران در قبال پایبندی به برجام است. ایران هیچ‌گاه به‌صورت کامل از مزایای اقتصادی و تجاری و سرمایه‌گذاری برجام بهره‌مند نشد و به‌ویژه از زمان روی کار آمدن ترامپ، شیب این بهره‌مندی به‌سرعت سیر نزولی گرفت و عملا برجام در حوزه اقتصادی و فروش نفت برای ایران به نقطه صفر رسید و تنها دل‌خوشی ایران در باقی ماندن در برجام را می‌توان در دو مورد خاص خلاصه کرد: 
۱) حقوق ایران در مقطع 10‌ساله دوم اجرای برجام (۲۰۲۰_۲۰۳۰) در چارچوب سازمان ملل، اتحادیه اروپا و آژانس؛ که لغو تحریم‌های تسلیحاتی سازمان مللی در اکتبر نقطه آغاز این دهه سرنوشت‌ساز برای ایران است.
۲) ممانعت از ایجاد اجماع علیه ایران به رهبری آمریکا که در دو سال اخیر از خروج این کشور از برجام، تا حدود زیادی ایران موفق به انجام آن شده است و امیدوار است همچنان این فضا را ادامه دهد.
* روایت کاخ سفید
در نقطه مقابل روایت ایران، روایت کاخ سفید به پرچم‌داری پمپئو قرار دارد که تمام هم‌وغم خود را بر تمدید تحریم‌های تسلیحاتی ایران در اکتبر قرار داده است. آمریکایی‌ها امیدوار بودند با خروج از برجام و شدت بخشیدن به فشار حداکثری علیه ایران، برجام فروپاشیده و ایران برای توافقی جدید و مطلوب آن‌ها، به میز مذاکره دلخواهشان برگردد که این اتفاق نیفتاد، حالا چشم امید آن‌ها به نقطه تاریخی و سرنوشت‌ساز اکتبر است تا بتوانند برخلاف نص صریح برجام، تحریم‌های سازمان مللی تسلیحاتی ایران را برای یک دوره زمانی طولانی تمدید کنند. اگر آمریکایی موفق به این امر  شوند، ایران دو انتخاب بیشتر نخواهد داشت: این اقدام بدعت و سابقه‌ای خواهد شد برای تمام مزایای برجامی ایران در فاصله سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۳۰؛ به‌عبارت‌دیگر، ایران باید قید دیگر مزایای این دوره را هم بزند یا اینکه به مذاکره برای مصون نگه‌داشتن ادامه راه از تکرار این اتفاق، برگردد که به نظر می‌رسد هیچ یک از گزینه انتخاب‌هایی مطلوب و خوشایند برای ایران نباشند.
*روایت اروپایی 
اروپایی‌ها در میانه سه وضعیت، متفاوت  سنگینی بار برجام را بر شانه‌های خود احساس می‌کنند. گو اینکه این اتحادیه با تمام کبکبه و دبدبه خود توان و ظرفیت لازم در راهبری چنین توافق بین‌المللی مهمی  نداشته است. پنج سال بعد از نهایی شدن برجام و تصویب قطعنامه ۲۲۳۱ اروپایی‌ها (حتی با کمک سازمان ملل) به‌شدت متهم به ناتوانی در عمل به تعهدات خود و پیشبرد برجام بدون آمریکا هستند. کشورهای با مرکزیت سه کشور آلمان، فرانسه و انگلیس خواهان حفظ برجام هستند (نزدیک به موضع ایران) چون از ابتدا کوشیدند در مقام هماهنگ‌کننده مذاکرات و با داشتن سه نماینده، از قبل این توافق نقش‌آفرینی راهبردی خود در مقیاس جهانی را به رخ بکشند؛ و در کنار دو وضعیت گفته‌شده، قصد تقابل با آمریکا در مسئله ایران و برجام را هم ندارند ولذا، به نظر می‌رسد به‌شرط «از بین نرفتن کامل برجام» و «انعطاف ایران به بازگشت به مذاکراتی جدید»، چندان هم مخالف رویکرد فعلی کاخ سفید در قبال برجام نباشند. 
اروپایی‌ها چندان مخالف پنهان شدن پشت فشارها و سیاست‌ها و رویکردهای آمریکا در قبال برجام و ایران نیستند و آنرا احتمالا انتخابی آبرومندانه برای سرپوش گذاشتن بر ناتوانی در اجرای تعهدات اقتصادی، تجاری و سرمایه‌گذاری خود ذیل برجام در قبال ایران بدانند.
با تغییراتی که به‌ویژه از اوایل سال جاری میلادی در  ریاست آژانس و اتحادیه اروپایی رخ داد و هر دو به دست آرژانتینی تبارها افتاد، قابل پیش‌بینی بود که ماه‌عسل برجامی ایران و اروپا به‌مرور وارد مسیر جدیدی شود. قطعنامه تروئیکای اروپایی در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را می‌توان نخستین تأثیر این تغییرات مدیریتی در محیط اروپایی در قبال ایران دانست. این قطعنامه قطعا بر رویکرد دو سوی آتلانتیک در قبال لغو تحریم‌های تسلیحاتی ایران در سازمان ملل تأثیر مستقیم خواهد گذاشت و می‌تواند نخستین چراغ سبز، البته هرچند با نوری کم سو، از سوی اروپا به کاخ سفید برای ماه‌های پیش رو باشد.زمانی که اروپایی‌ها برای قطعنامه اخیر آژانس برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری می‌کردند بدون تردید به این علم داشتند که اقدامشان ممکن است موضع ایران را سخت‌تر و در ادامه حتی همکاری‌های ایران با آژانس را هم تحت تأثیر قرار دهد. بااین‌وجود تلاش کردند، با باز کردن جبهه جدیدی از اعمال فشار بر تهران و درنتیجه مجبور کردن ایران به نشان دادن انعطاف‌هایی در قبال همکاری با آژانس و یا حتی در قبال خواسته‌های کاخ سفید، بستر مذاکراتی جدید تا قبل از اکتبر را بین طرف‌های برجام، فراهم کنند.سه کشور اروپایی با این اقدام خود همچنین احتمالا قصد داشته‌اند این پیام را به تهران بدهند که پیوستن آن‌ها به آمریکا برای تصمیم‌گیری نهایی در مورد موعد اکتبر ۲۰۲۰ امری محال نیست؛ موضوعی که ایران و به‌ویژه دستگاه سیاست خارجی باید هم‌اکنون آن‌ را در تمامی محاسبات و ارزیابی‌های خود مدنظر قرار دهد.

آدرس مطلب http://paper.resalat-news.com/newspaper/page/9801/1/79316/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha