راهکارهای مدیریت منابع در حوزه سلامت چیست؟
سلامت پایدار با مدیریت هوشمند منابع
گروه اقتصادی
حوزه سلامت به عنوان یکی از اساسیترین ارکان رفاه عمومی همواره نیازمند توجه ویژه مسئولان و مردم بوده است. در روزهایی که فشار بر نظام درمان و بهداشت کشور افزایش یافته و موضوعاتی همچون کمبود منابع و تجهیزات مراکز درمانی به مطرح میگردد، ضرورت مدیریت هوشمندانه منابع و تمرکز بر عدالت در ارائه خدمات بیش از پیش احساس میشود. دراین خصوص بهتازگی رئیسجمهور با تأکید بر اهمیت عدالت، کیفیت و پاسخگویی اعلام کرده است که هدف اصلی ارائه خدمات بهداشتی و درمانی به همه مردم به ویژه اقشار محروم و مناطق دورافتاده است و هیچ فردی نباید به دلیل شهرنشینی، محدودیت مالی یا نابرابری دسترسی، از خدمات محروم بماند. در کنار این نگاه کلان نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز مشکلات واقعی حوزه سلامت را روشن کردهاند. آنها معتقدند که کمبود بودجه، پرداخت نشدن به موقع حقوق و معوقات پرسنل، کمبود تجهیزات و دارو و ناتوانی برخی مراکز درمانی در پاسخگویی کامل به نیازهای مردم، وضعیت حوزه سلامت را شکننده کرده است. درحقیقت آنها با اشاره به این چالشها تأکید میدارند تا زمانی که وضعیت پرسنلی و منابع مالی بهبود نیابد، اجرای طرحهای گستردهای مانند پزشک خانواده با محدودیتهای جدی مواجه است و نیازمند برنامهریزی بلندمدت، سرمایهگذاری پایدار و همراهی فرهنگی مردم میباشد. با این حال به صراحت روشن است که پتانسیل علمی و امکانات نظام سلامت کشور بسیار بالا است و با مدیریت درست و توزیع عادلانه منابع، میتوان چهبسا در شرایط کمبود، خدمات مؤثر و استاندارد ارائه داد. درحقیقت میتوان عنوان داشت رویکردی که امروز مسئولان دنبال میکنند، بر شناسایی دقیق نیازهای جمعیت، تخصیص منابع بر اساس سرانه و بار بیماری و استفاده از ظرفیت بیمههای تکمیلی برای جبران کمبودها تأکید دارد و هدف این است که سیستم سلامت، پاسخگو، شفاف و قابل نظارت باشد و هیچ شخص یا خانوادهای به دلیل محدودیتهای مالی یا جغرافیایی از خدمات درمانی محروم نماند. بنابراین امروز بیش از هر زمان دیگری همگرایی میان دولت، مجلس و مردم برای ایجاد یک نظام سلامت پایدار، عادلانه و پاسخگو ضروری است. همچنین گفتنی است که دراین مسیر تمرکز بر پیشگیری نیز دارای اهمیت بهسزایی است چراکه تمرکز بر پیشگیری از بیماریهای غیرواگیر، ارتقای سطح دانش و فرهنگ سلامت جامعه و سرمایهگذاری هدفمند در زیرساختهای درمانی، نه تنها هزینههای بلندمدت حوزه سلامت را کاهش میدهد، بلکه کیفیت زندگی و امید به زندگی مردم را نیز به شکل ملموسی افزایش خواهد داد. این مسیر نیازمند عزم ملی، مدیریت دقیق و تعهد به عدالت است تا سلامت به واقعیت ملموس برای همه اقشار جامعه تبدیل شود و هیچ آسیبپذیری در این حوزه باقی نماند. در بررسی بیشتر این موضوع به گفتوگو با محمد جمالیان، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی پرداختیم که در ادامه میخوانید.
محمد جمالیان، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس:
تقویت رویکرد پیشگیرانه در نظام سلامت ضروری است
محمد جمالیان، نماینده مردم اراک، کمیجان و خنداب و عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، در گفتوگو با خبرنگار «رسالت» بر ضرورت توجه ویژه و فوری به حوزه سلامت تأکید کرد و سپس با اشاره به وضعیت فعلی، گفت: حوزه سلامت امروز نیازمند تقویت در دو محور اساسی است؛ نخست، محور بودجهای که متأسفانه شرایط مطلوبی ندارد. بسیاری از مراکز درمانی با بدهی مواجهاند و به دلیل پرداختهای نامنظم، تأمین تجهیزات، دارو و لوازم مورد نیاز با مشکلات جدی روبهروست. از سوی دیگر، پرسنل درمانی نیز با معوقات حقوقی مواجهاند؛ پزشکان، پرستاران و بهورزان همه با تأخیر در دریافت دستمزد خود دست و پنجه نرم میکنند. بنابراین، یکی از بزرگترین چالشهای حوزه سلامت، تأمین مالی و نیاز به برنامهریزی بودجهای جدی است.
وی افزود: ضروری است نگاه پیشگیرانه در نظام سلامت تقویت شود. متأسفانه بیماریهای غیرواگیر از سکتههای قلبی و مغزی گرفته تا فشارخون و چربی خون، روزبهروز در حال افزایش هستند. همزمان، با نسلی مواجهایم که تحرک کمی دارد و این روند در آینده نزدیک ما را با بیماریهایی مانند دیابت، فشارخون، چاقی و مشکلات رشد مواجه خواهد کرد. بنابراین وزارت بهداشت باید برنامهای جدی و مستمر برای پیشگیری تدوین کند، چرا که در غیر این صورت، طی چند سال آینده شرایط سلامت جامعه نگرانکننده خواهد شد و آمار ابتلا به سکتههای قلبی و مغزی افزایش خواهد یافت.
جمالیان در پاسخ به پرسشی درباره اهمیت اصلاح نگاه مدیریتی و تمرکز بر پزشک خانواده، تصریح کرد: وضعیت کنونی وزارت بهداشت پاسخگوی اجرای طرح پزشک خانواده نیست و در شرایط فعلی امکان اجرای کامل این طرح وجود ندارد.
او ادامه داد: برای تقویت حوزه سلامت، ابتدا باید وضعیت پرسنل درمانی بهبود یابد تا پس از آن بتوان سایر طرحهای حمایتی را اجرایی کرد. همچنین، وضعیت اجتماعی کنونی مردم پذیرای فرهنگ پزشک خانواده نیست و اجرای این طرح در این مقطع زمانی مناسب ارزیابی نمیشود، چرا که مستلزم سرمایهگذاری مالی و سپس پذیرش فرهنگی است.
جمالیان در پایان این گفتوگو بیان داشت: اجرای مؤثر طرح پزشک خانواده نیازمند تخصیص منابع قابل توجه به مدت سه تا چهار سال است. بدون تردید، این طرح در بلندمدت منجر به صرفهجویی خواهد شد اما این صرفهجویی یکشبه رخ نمیدهد و نیازمند زمان و سرمایهگذاری است. هر زمان که این سرمایهگذاری صورت گیرد، پس از چهار تا پنج سال کاهش هزینههای سلامت محسوس خواهد شد اما در شرایط فعلی توان پاسخدهی به هزینههای جاری محدود است و امکان سرمایهگذاری در این بخش نیز وجود ندارد.