آیزنکوت طلسم نتانیاهو را میشکند؟
زلزله در لانه شیطان
گروه بین الملل
نتایج نظرسنجی اخیر «کانال 12 تلویزیون» رژیم صهیونیستی که بازتابی از التهابات سیاسی بیسابقه در این جامعه است، بیانگر تغییری شناختی و عمیق در روانشناسی سیاسی جامعه صهیونیستی است.این نظرسنجی نشانههای اولیه از یک تحول بسیار مهم در سپهر سیاسی اسرائیل را نشان میدهد و آنهم مطرح شدن «گادی آیزنکوت»، فرمانده پیشین ارتش این رژیم به عنوان گزینه جدی برای جانشینی نتانیاهو و لرزان شدن کرسی بنت به عنوان تنها رقیب بی بی است.
این امر از آن جهت جالب توجه است که در سالهای اخیر کمتر شاهد شکلگیری چنین موفقیتی در میان شخصیتهای غیرراستگرا دیده بودیم. نفتالی بنت نیز بر همین اساس استدلال میکند که راستگرایانِ بریده از نتانیاهو و لیکود، هرگز حاضر نیستند به سوی کسی مانند آیزنکوت بروند که حتی چپگراتر از بنی گانتس به حساب میآید. با این حال روند کنونی به نظر میرسد آیزنکوت در مسیر تبدیل شدن به بخت اصلی رویارویی با نتانیاهو قرار دارد.اگر روند کنونی حفظ شود و یا دستکم محبوبیت امروز آیزنکوت پایدار باقی بماند، میتوان گفت جامعه صهیونیستی نه تنها طلسم «بیبدیل بودن نتانیاهو» را شکسته بلکه طلسم «فقط راستگرایان» را نیز شکسته است.
توقف لیکود و رشد بیامان «یاشار!»
مطابق با نتایج این نظرسنجی، اگر انتخابات سراسری همین امروز برگزار شود، حزب «لیکود» به رهبری بنیامین نتانیاهو با کسب 23 کرسی، همچنان جایگاه بزرگترین حزب را حفظ خواهد کرد. با این حال، رکودِ لیکود در عدد 23، پیام روشنی برای دفتر نخستوزیر دارد؛ این حزب عجالتاً سقف پروازی خود را از دست داده و قادر به جذب آرای خاکستری نیست. بخشی از این مشکل البته در بازگشت حزب صهیونیسم مذهبی به رهبری اسموتریچ به بالای حدنصاب و گرفتن 4 کرسی باز میگردد که باعث کاهش دستکم دو کرسی از اندوخته لیکود شده است.
در نقطه مقابل، حزب «یاشار!» به رهبری گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش، با کسب 19 کرسی، به بازیگری اصلی در میدان تبدیل شده است. رشد دو کرسی در عرض یک هفته، نشاندهنده شتاب خیرهکننده این جریان است. در همین حال، ائتلاف «باهم» به رهبری نفتالی بنت که تا همین اواخر امید اول اپوزیسیون برای شکست نتانیاهو محسوب میشد، با افت یککرسی به عدد 21 رسیده است. این جابهجایی در سبد آرا نشان میدهد که رأیدهندگان اپوزیسیون در حال حرکت به سمت گزینههایی هستند که رویکردهای قاطعتر و کمحاشیهتری را وعده میدهند.سایر احزاب نیز در موقعیتهای تثبیتشده خود باقی ماندهاند: «دموکراتها» به رهبری یائیر گولان با 10 کرسی، شاس و «اسرائیل خانه ما» و حزب حریدی شاس به رهبری آریه درعی هر کدام با 9 کرسی، «قدرت یهودی» با 8 و «یهودیت متحد توراه» با 7 کرسی، ائتلاف عربی «خداش - تعال» به رهبری احمد طیبی و یوسف جبارین با 5 کرسی در جایگاههای بعدی قرار دارند. دیگر حزب عربی یعنی رعم با رهبری منصور عباس نیز 5 کرسی به دست آورده و در نهایت دومین حزب جناح راست افراطی یعنی صهیونیسم مذهبی به رهبری بتسلائل اسموتریچ با 4 کرسی آخرین حزب بالای حدنصاب بوده است.
در نهایت، آرایش بلوکها با 69 کرسی برای اپوزیسیون در برابر 51 کرسی برای ائتلاف حاکم، همچنان وضعیت نامطلوبی را برای بقای دولت کنونی ترسیم میکند.البته در میان احزاب مخالف نتانیاهو نیز اصولاً اپوزیسیون صهیونیستی بدون داشتن حمایت حزب عربی رعم با 59 کرسی فاقد قدرت کافی برای تشکیل ائتلاف اکثریتی است و تنها با کمک این حزب به بیش از 61 کرسی دست پیدا خواهد کرد.
تغییر پارادایم: ظهور یک رقیب کاریزماتیک؟
مهمترین بخش این نظرسنجی، نه تعداد کرسیها، بلکه سنجش «شایستگی گزینههای نخستوزیری» است. برای نخستینبار در دوران سیاسی اخیر، گادی آیزنکوت توانسته است در این شاخص با 38 درصد آرا، از بنیامین نتانیاهو با 35 درصد پیشی بگیرد. این آمار از نظر سیاسی یک «نقطه عطف» محسوب میشود؛ زیرا نتانیاهو دههها بر این گزاره استوار بود که «جایگزینی برای او وجود ندارد».
نتایج سایر تقابلهای مستقیم نیز گویای همین واقعیت است. در حالی که نتانیاهو در برابر بنت یا لیبرمن همچنان حاشیه امنیت قابل توجهی دارد، در تقابل با آیزنکوت دچار لغزش شده است. حتی در میان پایگاه حامیان اپوزیسیون، آیزنکوت با 46 درصد محبوبیت، بنت را با 39 درصد پشت سر گذاشته است. این محبوبیت نشان میدهد که جامعه صهیونیستی، بهویژه بخشهای مردد و میانهرو، در پی چهرهای هستند که بیش از آنکه درگیر بازیهای حزبی باشد، نماد «مدیریت بحران» و «ثبات» باشد.در طول ماههای اخیر میزان محبوبیت نفتالی بنت به طور مداوم در حال کاهش و محبوبیت آیزنکوت در حال افزایش بوده است. این درحالیست که بسیاری انتظار داشتند پس از تشکیل ائتلاف «باهم» با محوریت یائیر لاپید و نفتالی بنت، این ائتلاف تعیین کننده رقیب اصلی نتانیاهو باشد.
بحران اعتماد؛ از بازرس دولت تا سلامت انتخابات
سایه بیاعتمادی بر نهادهای حاکمیتی اسرائیل در این نظرسنجی بهروشنی دیده میشود. در حالی که نتانیاهو تلاش دارد مهرههای نزدیک به خود را در پستهای حساس تثبیت کند، انتصاب «مایکل راویلو» — وکیل شخصی نخستوزیر — به سمت بازرس دولت، با مخالفت 45 درصدی افکار عمومی مواجه شده است. نکته حائز اهمیت این است که حتی در میان بدنه حامیان ائتلاف حاکم نیز سردرگمی بالایی وجود دارد (55 درصد «نمیدانند» که آیا این انتصاب درست است یا خیر)، که نشاندهنده شکاف میان تصمیمات دفتر نخستوزیر و حامیان بدنه اوست.
از سوی دیگر، شاخص «سلامت انتخابات» زنگ خطر جدیتری است. 57 درصد از پاسخدهندگان اعلام کردهاند که نسبت به وقوع تخلف در روند انتخابات پیشرو نگران هستند. این میزان از هراس عمومی، پیامد مستقیمِ تنشهای سیاسی ماههای اخیر و تلاش برای تضعیف نهادهای نظارتی است. جامعهای که در آن اکثریت قاطع نسبت به سلامتِ دموکراتیکِ انتخابات شک دارند، در آستانه یک بحران مشروعیت بزرگ قرار دارد.
در نهایت، دادههای نظرسنجی نشان میدهد که پایگاه حامیان اپوزیسیون، بسیار عملگرایانهتر از سیاستمداران خود عمل میکنند. 53 درصد از رأیدهندگان اپوزیسیون خواستار تشکیل فهرست واحد توسط بنت و آیزنکوت هستند. این تمایل عمومی، نشاندهنده فشار «بدنه» بر «نخبگان سیاسی» برای کنار گذاشتن اختلافات کوچک به نفع هدف بزرگتر، یعنی پایان دادن به دوران نتانیاهو است.