پرچمدار ایران قوی
قدرت را میتوان خرید؛ اما نمیتوان به ارث برد. تاریخ، کشورهایی را به خود دیده که انبارهایشان از پیشرفتهترین تجهیزات پر بود اما با نخستین تکانه سیاسی، فرو ریختند. کشورهایی که ثروت داشتند اما اقتدار نداشتند؛ امکانات داشتند اما توانایی ساختن نداشتند. زیرا قدرت واقعی چیزی نیست که از بیرون وارد شود؛ قدرت ساخته میشود.
به گزارش فارس شاید مهمترین پرسشی که سالها ذهن رهبر شهید انقلاب را به خود مشغول کرده بود، همین بود؛ چگونه میتوان ایرانی ساخت که قدرتش بر شانه دیگران تکیه نداشته باشد؟ ایرانی که اگر درهای جهان به رویش بسته شد، مسیر پیشرفتش نیز متوقف نشود. از همین پرسش، طرحی بزرگ برای «ایران قوی» آغاز شد.
قدرت، محصول کارخانهها و اندیشهها
رهبر شهید را گاه تنها با مواضع سیاسی یا سخنان ایدئولوژیک میشناسند؛ اما بخش مهمی از منظومه فکری او، نه درباره تقابل بلکه درباره ساختن بود. او میدانست استقلال بدون قدرت، دوام نمیآورد و قدرت نیز تنها در میدان نظامی تعریف نمیشود.
قدرت از آزمایشگاه آغاز میشود؛ از دانشگاه، از کارخانه، از شرکتهای دانشبنیان، از اقتصاد تولیدمحور، از فناوریهای پیشرفته، از جوانانی که به جای انتظار برای واردات، دست به آفرینش میزنند.
در نگاه او، هر اختراع، هر خط تولید، هر پیشرفت علمی و هر فناوری بومی، قطعهای از پازل اقتدار ملی بود. به همین دلیل، پیشرفت برای او یک شعار اقتصادی نبود؛ ستون اصلی حکمرانی بود.
ایرانی که باید میتوانست
سالها این گزاره در فضای بینالمللی تکرار میشد که کشورهای در حال توسعه، مصرفکننده فناوری باقی خواهند ماند. قرار نبود ایران در مرزهای دانش حرکت کند؛ قرار بود همیشه خریدار باشد، نه سازنده.
اما رهبر شهید، این تقدیر تحمیلشده را نپذیرفت. او با پافشاری بر نهضت تولید علم، حمایت از شرکتهای دانشبنیان، تأکید بر اقتصاد متکی بر تولید، تقویت صنایع راهبردی و توسعه فناوریهای بومی، تلاش کرد مسیر دیگری پیش پای کشور بگذارد. بارها بر پروژههایی ایستاد که در آغاز، دور از دسترس به نظر میرسیدند؛ زیرا باور داشت آینده را کسانی میسازند که پیش از دیگران، امکان آن را باور کرده باشند. در نگاه او، ایران باید «میتوانست.»
از موشک تا میکروسکوپ
قدرت، یک چهره ندارد. همان اندیشهای که بر توسعه توان دفاعی و فناوریهای راهبردی اصرار میورزید، همانقدر بر پیشرفت علمی، اقتصاد دانشبنیان، تولید ملی، فناوریهای نو، تربیت نیروی انسانی و گسترش مرزهای دانش نیز تأکید داشت.
زیرا ایران قوی تنها با تسلیحات نظامی ساخته نمیشود؛ همانگونه که تنها با دانشگاه نیز ساخته نمیشود. اقتدار ملی حاصل پیوند امنیت، علم، اقتصاد، فناوری، فرهنگ و سرمایه انسانی است.
رهبر شهید این منظومه را یکپارچه میدید. از همین رو، هرگاه از قدرت سخن میگفت، همزمان از تولید، نوآوری، علم، امید، جوانان و آینده نیز سخن میگفت. او نمیخواست ایران فقط در برابر تهدیدها دوام بیاورد؛ میخواست ایران در قلههای پیشرفت بایستد.
میراثی به نام «ایران قوی»
امروز اگر ایران در بسیاری از حوزههای راهبردی، از فناوریهای دفاعی تا صنایع پیشرفته، از شرکتهای دانشبنیان تا ظرفیتهای علمی، بر توان داخلی خود تکیه دارد، این مسیر حاصل تصمیمهای مقطعی نیست. پشت این دستاوردها، سالها گفتمانسازی، نهادسازی، حمایت از پروژههای راهبردی و اصرار بر یک اصل قرار داشت؛ اینکه قدرت واقعی، وارداتی نیست.
شاید بزرگترین ویژگی رهبر شهید در این عرصه، آن بود که آینده ایران را نه در اتاقهای انتظار جهان بلکه در توانایی ایرانیان برای ساختن میدید. او به جای آنکه کشور را به امید گشوده شدن درهای دیگران بنشاند، نسل جوان را به گشودن درهای تازه فراخواند.
و همین، میراث مردی است که پیشرفت را یک برنامه اقتصادی نمیدانست؛ آن را راه رسیدن به عزت، استقلال و ایران قوی میدید. در نگاه او هر گام رو به جلو، تنها یک پیشرفت فنی نبود؛ ریشهای تازه بود که به درخت اقتدار ایران افزوده میشد، تا این سرزمین بیش از همیشه، بر پای خود بایستد.