بلومبرگ: ترامپ تورم را به قلب آمریکا بازگردانده است
شلیک مادر بمب‌ها بر اقتصاد آمریکا
گروه سیاسی
بلومبرگ: در آستانه برگزاری انتخابات سرنوشت‌ساز میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا، گزارش‌های رسمی از بازگشت موج جدیدی از تورم به اقتصاد این کشور حکایت دارد که این‌بار، قلب مناطق روستایی و پایگاه اصلی رأی دونالد ترامپ را هدف قرار داده است. به نوشته پایگاه خبری تحلیلی «بلومبرگ»، ماجراجویی نظامی کاخ سفید در جنگ علیه ایران و ناامنی در تنگه هرمز، در کنار جنگ تعرفه‌ای ترامپ، به جهش کم‌سابقه بهای سوخت، کود شیمیایی و خدمات حمل‌ونقل دامن زده و معیشت کشاورزان و ساکنان ایالت‌های سنتی را به شدت تحت فشار قرار داده است؛ بحرانی خودساخته که با ریزش محسوس رضایت حامیان حزب حاکم، اکثریت جمهوری‌خواهان در سنا و مجلس نمایندگان را در معرض خطری جدی قرار داده است.
رئیس‌جمهور دونالد ترامپ جغرافیای تورم را تغییر داده است. پس از سال‌ها که قیمت‌های مصرف‌کننده در شهرهای بزرگ آمریکا با سرعت بیشتری افزایش می‌یافت، جنگ ترامپ علیه ایران و تعرفه‌های جهانی باعث شده‌اند که مناطق روستایی آمریکا به کانون اصلی ترکش‌های بمب تورم تبدیل شوند؛ آن هم در مقطعی بسیار حساس برای جمهوری‌خواهان که تلاش می‌کنند در انتخابات میان‌دوره‌ای ـ که کمتر از سه هفته دیگر برگزار می‌شود ـ از اکثریت خود در مجلس نمایندگان و سنا دفاع کنند.
اداره آمار کار آمریکا روز چهارشنبه اعلام کرد که شاخص قیمت مصرف‌کننده در ماه سپتامبر نسبت به سال گذشته ۳.۷ درصد افزایش یافته است؛ رقمی که از میانگین پیش‌بینی اقتصاددانان شرکت‌کننده در نظرسنجی بلومبرگ فراتر رفت و معامله‌گران وال‌استریت را بر آن داشت تا گمانه‌زنی‌های خود را مبنی بر اینکه فدرال رزرو (بانک مرکزی آمریکا) ناچار خواهد شد پیش از پایان ماه جاری بار دیگر نرخ بهره را افزایش دهد، تقویت کنند.
نکته قابل توجه در این گزارش، علاوه بر اینکه نشان می‌دهد تورم در حال شتاب گرفتن است، این است که فاش می‌کند قیمت‌های مصرف‌کننده برای ساکنان مناطق روستایی آمریکا با سرعت بیشتری نسبت به شهرنشینان در حال افزایش است؛ به‌طوری که در ۱۲ ماه گذشته، تورم در مناطق روستایی به ۴ درصد و در مناطق شهری به ۳.۶ درصد رسیده است. این روند دقیقاً از زمان آغاز جنگ با ایران در اواخر ماه فوریه شکل گرفته است. افزون بر این، شکاف میان تورم روستایی و شهری در سال جاری به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۲۲ ـ درست پس از حمله روسیه به اوکراین ـ رسیده است.
دلیل اینکه مناطق روستایی آسیب بیشتری می‌بینند، تا حد زیادی به هزینه سوخت وسایل نقلیه موتوری از جمله گازوئیل و بنزین گره خورده است (که در مجموع نسبت به سال گذشته ۳۵ درصد افزایش یافته‌اند). بر اساس «نظرسنجی هزینه‌های مصرف‌کننده» اداره آمار کار، این سوخت‌ها سهم بسیار بزرگ‌تری از بودجه خانوارها را در خارج از مناطق شهری به خود اختصاص می‌دهند. همچنین، مناطق روستایی آمریکا وابستگی نامتناسب و بالایی به سوخت‌های خانگی (با ۴۴ درصد افزایش قیمت) از جمله نفت سفید و گاز پروپان دارند؛ سوخت‌هایی که در مناطق خارج از دسترس شبکه‌های سنتی برق و گاز طبیعی ـ به‌ویژه بخش‌هایی از غرب میانه، دشت‌های بزرگ و آپالاشیا ـ برای گرمایش منازل، آبگرمکن‌ها و پخت‌وپز استفاده می‌شوند.
اگرچه ترامپ آنچه را که توافق با ولادیمیر پوتین برای صدور مجوز صادرات گازوئیل توسط روسیه می‌خواند، با آب‌وتاب تبلیغ کرده است، اما اجماع نظر بر این است که میزان توافق‌شده بسیار کمتر از آن است که بتواند قیمت‌ها را کاهش دهد. حتی هم‌حزبی‌های جمهوری‌خواه ترامپ نیز این توافق را تأیید نمی‌کنند. رأی‌دهندگان روستایی بخش بزرگی از پایگاه رأی حزب جمهوری‌خواه را تشکیل می‌دهند. در سال ۲۰۲۴، ۶۹ درصد از رأی‌دهندگان روستایی از ترامپ حمایت کردند، در حالی که تنها ۲۹ درصد حامی کامالا هریس، نامزد دموکرات‌ها بودند؛ که با اختلاف، بیشترین فاصله رأی در میان هر سه انتخابات سراسری ترامپ به شمار می‌رود. هرچند جوامع روستایی تنها یک‌پنجم جمعیت آمریکا را تشکیل می‌دهند، اما نقشی بسیار فراتر از جمعیت خود در تعیین ترکیب مجلس سنا دارند؛ جایی که هر ایالت بدون توجه به وسعت و جمعیتش، دو قانون‌گذار دارد. برای مثال، در ایالت کانزاس، میزان تأثیرگذاری هر رأی‌دهنده در سنا حدود ۱۳ برابر یک رأی‌دهنده اهل کالیفرنیا است.
شوک انرژی، چرخش آشکاری را در مقایسه با وضعیت سال‌های اخیر رقم زده است؛ سال‌هایی که قیمت انرژی نسبتاً آرام بود و افزایش هزینه مسکن ـ که یکی از مخارج اصلی شهرنشینان است ـ محرک اصلی تورم به شمار می‌رفت. تعرفه‌های ترامپ نیز اثر مشابهی داشته‌اند و بیشترین ضربه را به جوامعی وارد کرده‌اند که در غیاب حمل‌ونقل عمومی، به خودروی شخصی متکی هستند. طبق داده‌های اداره آمار کار، خرید خودرو ۷.۹ درصد از بودجه خانوارهای روستایی را تشکیل می‌دهد، در حالی که این رقم برای بودجه شهرنشینان ۶.۵ درصد است. برای نمونه، تعرفه‌ها فشار فزاینده‌ای بر قیمت قطعات خودرو وارد کرده و در نهایت به افزایش هزینه خدمات تعمیر خودرو دامن زده‌اند؛ هزینه‌ای که نسبت به سال گذشته ۵.۸ درصد جهش داشته است. نگهداری و تعمیرات خودرو ۱.۵ درصد از بودجه جوامع روستایی و ۱.۲ درصد از بودجه شهرها را به خود اختصاص می‌دهد. البته تعرفه‌های ترامپ هنوز تأثیر چندانی بر قیمت خودروهای صفرکیلومتر نگذاشته است، اما این امر تا حد زیادی به این دلیل است که خودروسازان ـ فعلاً ـ هزینه‌های اضافی را خودشان متقبل می‌شوند.
شاید اجتناب‌ناپذیر بود که این تغییر مسیر تورم، خود را در نظرسنجی‌ها نیز نشان دهد. تصمیم ترامپ برای همراهی با اسرائیل در حمله به ایران، در ابتدا انتقال محموله‌های انرژی از طریق آبراه حیاتی تنگه هرمز را مختل کرد و هزینه اقلامی مانند کود شیمیایی و گازوئیل را بالا برد؛ موضوعی که بلافاصله به کشاورزان و شرکت‌های حمل‌ونقل جاده‌ای و متعاقباً به مصرف‌کنندگان ضربه زد. و با اینکه اکنون کشتی‌های بیشتری از این تنگه عبور می‌کنند، خطرات موجود باعث جهش نرخ کرایه حمل‌ونقل دریایی شده و فشارهای تورمی را بیش از پیش افزایش داده است.
نظرسنجی مرکز تحقیقاتی «پیو» (Pew) که در بازه ۲۸ سپتامبر تا ۴ اکتبر انجام شد، نشان داد که ۳۵ درصد از جمهوری‌خواهان و پاسخ‌دهندگان متمایل به این حزب معتقدند سیاست‌های ترامپ به آمریکا آسیب زده است؛ رقمی که در مقایسه با ۲۸ درصد در ماه جولای و ۱۸ درصد در ژانویه افزایش یافته است. تنها اندکی بیشتر از این تعداد در میان جمهوری‌خواهان ـ یعنی ۳۹ درصد ـ فکر می‌کردند سیاست‌های ترامپ مفید بوده است. بر اساس شاخص «دماسنج اقتصاد کشاورزی دانشگاه پردو و گروه CME»، روحیه و رضایت کشاورزان در ماه ژوئن به پایین‌ترین سطح در طول دوران دولت ترامپ سقوط کرد و در همان وضعیت باقی مانده است، به‌طوری که هزینه‌های نهاده‌های تولید به عنوان اصلی‌ترین دغدغه آن‌ها مطرح شده است. در ایالت کانزاس که از سال ۱۹۳۲ تاکنون هیچ سناتور دموکراتی را انتخاب نکرده است، مؤسسه «کوک پولیتیکال ریپورت» هفته گذشته ارزیابی خود را از وضعیت کرسی سناتور راجر مارشال از «متمایل به جمهوری‌خواه» به «رقابت شانه‌به‌شانه و غیرقابل پیش‌بینی» تغییر داد. به گزارش کوک، رقابت‌های انتخاباتی در مناطق روستایی آلاسکا و آیووا نیز وضعیتی مشابه و غیرقابل پیش‌بینی پیدا کرده‌اند.
نگاه خوش‌بینانه این است که پویایی‌های زیربنایی تورم در واقع به آن بدی که نرخ تورم کل نشان می‌دهد، نیست. شاخص تورم هسته (Core CPI) نسبت به سال گذشته ۲.۶ درصد افزایش یافته است؛ رقمی که کمی بیشتر از انتظار اقتصاددانان است، اما با یک فاجعه فاصله زیادی دارد.
اما همان‌طور که می‌دانیم، در محاسبه «تورم هسته»، دقیقاً همان چیزهایی که آمریکایی‌ها برای زندگی روزمره به آن‌ها نیاز دارند ـ یعنی غذا و انرژی ـ کنار گذاشته می‌شوند. تمرکز فدرال رزرو و وال‌استریت بر این شاخص، بر این فرض استوار است که شوک‌های اقتصادی معمولاً تنها به نوسانات موقتی در قیمت‌ها منجر می‌شوند. اما در دوران ترامپ، با قرار گرفتن تعرفه‌ها و جنگ با ایران در صدر یک فهرست طولانی، شوک‌ها به پدیده‌ای دائمی و همیشگی تبدیل شده‌اند. علاوه بر این، تورم هسته نیز از شوک انرژی مصون نیست؛ شوکی که اکنون در حال نفوذ به قیمت بلیت هواپیما و هزینه‌های حمل‌ونقل کالا است و می‌تواند در اوایل سال آینده میلادی، موج دومی از افزایش جبرانی قیمت‌ها را از سوی شرکت‌هایی رقم بزند که تلاش می‌کنند هزینه‌های بالاترِ کسب‌وکار خود را جبران کنند.
نرخ‌های بهره بالاتر زندگی را آسان‌تر نخواهد کرد، اما تورم بیشترین ضربه را به نیازمندترین اقشار می‌زند و باید مهار شود. بازارهای آتی اکنون احتمال افزایش نرخ بهره توسط فدرال رزرو در اواخر ماه جاری را حدود یک به سه برآورد می‌کنند. با توجه به اینکه شاخص کلی تورم نزدیک به شش سال است که بالاتر از هدف ۲ درصدی فدرال رزرو قرار دارد، سیاست‌گذاران پولی به رهبری رئیس جدید، «کوین وارش»، اگر بخواهند برای داده‌های اخیر بهانه‌تراشی کنند، به خطر بزرگی تن داده‌اند.
در جوامع روستایی، شوک‌های اخیر سایر مشکلات معیشتیِ ازپیش‌موجود، از جمله هزینه‌های مراقبت‌های درمانی را تشدید کرده‌اند. هزینه خدمات بیمارستانی در ماه سپتامبر نسبت به سال گذشته ۵.۶ درصد افزایش یافت، در حالی که هزینه‌های خانه‌های سالمندان ۴.۷ درصد رشد داشت. جمعیت روستایی به طور میانگین مسن‌تر است و شیوع بیماری‌های مزمن نظیر بیماری‌های قلبی و بیماری انسدادی مزمن ریه در میان آن‌ها بالاتر است. همچنین این جمعیت بیشترین آسیب را از انقضای یارانه‌های «قانون مراقبت مقرون‌به‌صرفه» (که از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ برقرار بود) متحمل خواهد شد.
اگرچه هنوز شکاف‌های عمیقی در نحوه نگرش دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان به اقتصاد وجود دارد، اما وقتی تورم به محله و جامعه خودتان می‌رسد، دیگر نمی‌توان آن را نادیده گرفت. آنچه نمک بر زخم می‌پاشد این واقعیت است که جهش قیمت‌های مصرف‌کننده در سال جاری، به وضوح یک «تورم خودخواسته» و ناشی از سیاست‌های کاخ سفید است. با نزدیک شدن سریع به انتخابات میان‌دوره‌ای، به نظر می‌رسد حزب جمهوری‌خواه ترامپ دیگر فرصتی برای بهبود شرایط زندگی رأی‌دهندگان روستاییِ تحت فشار خود ندارد.
پی‌نوشت: ترجمه مقاله «ترامپ تورم را به قلب آمریکا بازگردانده است» از جاناتان لوین؛ منتشرشده در 15 اکتبر در بلومبرگ