کاخ سفید و معمای ساختمان پنج‌ضلعی
بازی دوسر باخت ترامپ و هگست
حنیف غفاری
حمایت آشکار و تمام‌قد دونالد ترامپ از پیت هگست، وزیر جنگ ایالات متحده، بار دیگر مناسبات قدرت در واشنگتن را به کانون توجه تحلیل‌گران بین‌المللی تبدیل کرده است. ترامپ با کشیدن خط و نشان برای مخالفان هگست، صراحتاً در برابر موج فزاینده انتقادهای دموکرات‌ها و حتی نمایندگانی از درون حزب خود ایستاد و با طرح ادعایی مضحکانه و گزاف اظهار داشت که هگست در جنگ علیه ایران به پیروزی دست یافته یا دست‌کم در آستانه تثبیت این دستاورد موهوم قرار دارد. ورای لفاظی‌های مرسوم کاخ سفید، بررسی دقیق موازنه‌های پشت پرده نشان می‌دهد که رئیس‌جمهور آمریکا اکنون در قلب یک بن‌بست راهبردی و تنگنای مرگبار حزبی گرفتار آمده است؛ شرایطی که در آن، حفظ یا برکناری رئیس وزارت دفاع، هر دو نتیجه‌ای فاجعه‌بار و پرهزینه برای شخص ترامپ و اقتدار سیاسی او به همراه خواهد داشت.
شورش در اردوگاه خودی؛ خشم هم‌حزبی‌ها از مسبب شکست انتخاباتی
نخستین زاویه از این مخمصه به شکاف‌های بنیادین در ساختار درون‌حزبی جمهوریخواهان بازمی‌گردد. بدنه اصلی حزب و بسیاری از اعضای ارشد آن، پیت هگست را مهره‌ای ناکارآمد، افراطی و بی‌بهره از محاسبات دقیق امنیت ملی قلمداد می‌کنند. از منظر این گروه از جمهوریخواهان، نتایج خسارت‌بار و سهمگین انتخابات اخیر کنگره پیوندی مستقیم با ماجراجویی‌های پرهزینه و نسنجیده هگست دارد. تحمیل هزینه‌های سرسام‌آور نظامی، ایجاد فضای فرسایشی و بی‌افق در منطقه غرب آسیا و عجز از مدیریت پیامدهای تقابل با ایران، جامعه رأی‌دهندگان آمریکایی را به سمت مجازات جمهوریخواهان در صندوق‌های رأی سوق داد.همین مسئله سهمگین ترین شکست جمهوریخواهان در انتخابات مجلس نمایندگان، سنا و فرمانداری ها را طی دهه های اخیر به آنها تحمیل کرد. هضم این شکست و تبعات آن هنوز برای هم حزبی های ترامپ دشوار است. در چنین فضایی، اگر ترامپ بر موضع لجاجت‌آمیز خود پای بفشارد و از کنار گذاشتن وزیر جنگ سر باز زند، عملاً در برابربخشی از پایگاه حزبی خود صف‌آرایی کرده است. این ایستادگی کورکورانه، خشم انباشته سناتورها و نمایندگانی را که کرسی‌های حساس را از دست رفته می‌بینند شعله‌ورتر ساخته و شکاف‌های درونی جمهوریخواهان را به مرحله‌ای غیرقابل ترمیم می‌رساند. اکنون بخش چشمگیری از رأی‌دهندگان و نخبگان سیاسی حزب جمهوریخواه تنها یک خواسته مشخص دارند: پذیرش واقعیت شکست و برکناری هگست از راس ساختمان پنج‌ضلعی فرماندهی نظامی آمریکا.اما آیا ترامپ زیر بار چنین خواسته ای خواهد رفت؟!
هراس از طرد شدن توسط تندروها
در سوی دیگر این معادله پیچیده، عواقب برکناری هگست برای رئیس کاخ سفید کمتر از حفظ او نیست. پیت هگست نماد تفکر جریان افراطی، جنگ‌طلب و رادیکال حزب جمهوریخواه است؛ جریانی که شاکله اصلی پایگاه رأی پرشور ترامپ را سامان می‌دهد و کوچک‌ترین انعطاف یا عقب‌نشینی در سیاست خارجی را معادل شکست قطعی و ضعف ساختاری ارزیابی می‌کند.
چنانچه ترامپ تحت فشارهای گسترده اجتماعی و تهدیدات حزبی ناچار به عزل هگست شود یا از اعمال نفوذ برای بقای او چشم‌پوشی کند، با اتهامی سنگین از سوی حامیان پرنفوذ و افراطی خود روبه‌رو خواهد شد: «خیانت به حامیان هگست و ناتوانی در پشتیبانی از وزرای کابینه». تندروهای جمهوریخواه هرگونه قربانی کردن مهره‌های نزدیک به خود برای فرونشاندن آتش خشم افکار عمومی را شاهدی بر تزلزل اراده رئیس‌جمهور ناتون و شکست خورده خود خواهند دانست. ترامپ به خوبی واقف است که واگذاری این سنگر، ریزش وفادارترین لایه‌های سیاسی‌اش را شتاب می‌بخشد و او را در محیط سیاسی آمریکا ،
بی‌حامی تر و منزوی رها خواهد کرد.
پیوند ناگسستنی سرنوشت ترامپ و هگست در پرونده جنگ ایران
واقعیت تعیین‌کننده‌تر آن است که ترامپ اساساً قادر نیست میان تصمیمات خود و اقدامات پیت هگست تمایز قائل شده یا «غیریت» بسازد. در صحنه رویارویی با جمهوری اسلامی ایران، هگست مجری طرح‌ها و نقشه‌هایی بود که جزئیات آن بدون کم و کاست از تصویب شخص رئیس‌جمهور گذشته بود. ترامپ در ماه‌های متمادی، کلیه درخواست‌ها، بودجه‌های کلان و استراتژی‌های تهاجمی هگست را به صورت تمام و کمال تایید و پشتیبانی کرده است.
بنابراین، ترامپ نمی تواند خود را فردی مغایر با هگست و عقاید وی به افکار عمومی کشورش معرفی کند. پیوندسرنوشت سیاسی ترامپ و هگست ناگسستنی است.
ادعای مضحکانه پیروزی در برابر ایران، تنها تلاشی ناشیانه برای سرپوش نهادن بر باتلاقی است که این دو تن با مشارکت یکدیگر در آن گرفتار شده‌اند. ساختار رسانه‌ای و افکار عمومی آمریکا به وضوح دریافته‌اند که مسوولیت هزینه‌های اقتصادی، انزوای ژئوپلیتیک و آسیب‌های حیثیتی تحمیل‌شده بر ارتش آمریکا را نمی‌توان صرفاً به پای وزیر جنگ نوشت؛ هگست بازوی اجرایی مستقیم جاه‌طلبی‌های ناکام شخص ترامپ بوده است. هر ضربه‌ای که به مشروعیت هگست وارد آید، بلافاصله جایگاه رئیس‌جمهور را در افکار عمومی متزلزل خواهد ساخت.
تله دوسر باخت؛ تعمیق بحران در هر دو سناریو
برآیند شواهد نشان می‌دهد که رئیس‌جمهور آمریکا در بن‌بست خودساخته ساختمان پنج‌ضلعی گرفتار شده است؛ بحرانی چندلایه که هیچ راه خروج آسانی برای آن متصور نیست. هر سناریویی که درباره آینده کاری پیت هگست به وقوع بپیوندد، موقعیت ترامپ را در داخل مرزهای آمریکا شکننده‌تر، آسیب‌پذیرتر و آشفته‌تر خواهد کرد:
سناریوی اول؛ اصرار بر بقای هگست: موجب انفجار خشم در بدنه میانی و نخبگانی حزب جمهوریخواه، تعمیق شورش پارلمانی، تقابل فرسایشی با کنگره و بیزاری بیشتر طبقه متوسط و رأی‌دهندگان مستقل خواهد شد که هزینه گزاف جنگ‌افروزی را بر معیشت خود لمس می‌کنند.
سناریوی دوم؛ برکناری یا عدم حمایت از هگست: ترامپ را در پیشگاه هسته سختِ حامیانش رهبری ضعیف، تسلیم‌پذیر و غیرقابل اتکا نشان می‌دهد که رفقای نزدیک خود را به مسلخ افکار عمومی می‌فرستد؛ شکستی اخلاقی-سیاسی که آغازگر افول هژمونی فردی او در درون حزب جمهوریخواه خواهد بود.
در این میان، لفاظی‌هایی نظیر «عدم شکست در جنگ با ایران» نه تنها نمی‌تواند از دامنه این بحران بکاهد، بلکه سرزنش و خشم ناظران و تحلیل‌گران آمریکایی را به دنبال داشته است.
ترامپ اکنون میان دو لبه یک قیچی قرار دارد: از یک سو شورش هم‌حزبی‌های خشمگین و جامعه منزجر از جنگ، و از سوی دیگر بازخواست پایگاه رادیکال و اعتراف عملی به شکست استراتژی منطقه‌ای کاخ سفید. سرنوشت هرچه باشد، معمای وزارت جنگ، پرده از افول مهارنشدنی مدیریت راهبردی در هیات حاکمه ایالات متحده برداشته و نشان می‌دهد که غرق شدن در توهمات تقابل با قدرت‌های نوظهور منطقه‌ای، حاصلی جز فرسایش ارکان قدرت در کاخ سفید و پنتاگون به همراه نخواهد داشت.