کاهش مصرف گاز از طریق فرهنگ سازی در مدیریت مصرف

علیرضا قشقایی
صنعت گاز بخش مهمی از اقتصاد کشور را تشکیل می‌دهد و فرهنگ بهینه‌سازی مصرف انرژی نیز به‌عنوان بخشی از فرهنگ عمومی متأثر از آگاهی جامعه از این صنعت است. فرهنگ‌سازی مصرف بهینه انرژی ارتباط مستقیم با دانش‌افزایی در مورد مقدار ذخایر گاز، فرآیندهای اکتشاف، پالایش، انتقال و توزیع و اقدام‌های انجام‌شده برای گازرسانی خانوارها و مراکز تولیدی و هزینه‌های نگهداری شبکه‌های انتقال و توزیع و تأسیسات و تجهیزات مورد نیاز برای استمرار تامین گاز از یکسو و یافته‌های مربوط به روش‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی از سوی دیگر و نقش این کالای راهبردی در صنایع و اشتغال‌آفرینی و تأثیر آن در جغرافیای سیاسی منطقه دارد.گاز طبیعی در ایران به عنوان خوراک پالایشگاه‌ها و سوخت در واحدهای خانگی، تجاری، صنعتی و نیروگاه‌ها مصرف می‌شود.به نظر می‌رسد با اجرای قوانین بهینه‌سازی مصرف در همه بخش‌ها و استفاده از منابع انرژی جایگزین می‌توان حجم قابل توجهی گاز را صادر کرد.در حال حاضر راهکارهای جبران ناترازی گاز و گزینه‌های موجود بر میز سیاست‌گذار جهت جبران ناترازی گاز در دو دسته کنترل مصرف و تامین تقاضا قرار می‌گیرد. افزایش تولید و بهره‌گیری از انرژی‌های جایگزین در کنار افزایش بهره‌وری و افزایش قیمت مهم‌ترین راهکارهای پیش رو هستند که هر کدام با چالش‌هایی روبرو هستند.در بحث کنترل مصرف و افزایش بهره‌وری، قیمت تعرفه  گاز طبیعی و ارزش حرارتی مطلوب آن باعث شده است که گاز طبیعی به یکی از مهم‌ترین و پرمصرف‌ترین حامل‌های انرژی در سطح جهان تبدیل گردد.نفوذ و بکارگیری فناوری های انرژی کارآمد، استفاده از فناوری‌های نوین و تغییرات رفتاری با به کارگیری فرهنگ سازی و آموزش تغییرات سازمانی و مدیریتی از طریق اجرای استانداردها مهم‌ترین عوامل افزایش بهره‌وری در بخش انرژی هستند.وضع قوانین و مقررات توسط سیاست‌گذار و حاکمیت، اقتصادی بودن طرح‌های کاهش مصرف انرژی را تضمین خواهد کرد. مکانیزم بازار نیز می تواند به عنوان روشی مناسب و کارا در تخصیص بهینه منابع به طرح‌های بهینه‌سازی انرژی و کمک به اجرای آنها، نقش به‌سزایی در بهره وری انرژی ایفا نماید.در بحث ذخیره‌سازی، یکی از بهترین راه‌های پاسخ‌گویی به تقاضای گاز در فصل‌های سرد سال، ذخیره گاز در ساختارهای زیرزمینی جهت استفاده و دسترسی راحت‌تر و ارزان‌تر به گاز طبیعی ذخیره شده در ایام پرمصرف است.کاهش هزینه‌ها و مدیریت بهینه مصرف گاز، به‌ویژه در فصل سرد سال، به یکی از اولویت‌های اصلی کشور تبدیل شده است؛ موضوعی که با اجرای سیاست‌های صرفه‌جویی و همراهی مردم می‌تواند ضمن کاهش فشار بر شبکه گازرسانی، نقش مهمی در پایداری انرژی و جلوگیری از هدررفت منابع ملی ایفا کند.