رئیس جمهور آمریکا چگونه در سفر به پکن ناکام ماند؟
برخورد ترامپ با دیوار چین
گروه بین الملل
دونالد ترامپ روز چهارشنبه سیزدهم مه 2026 با هواپیمای ایرفورس وان در فرودگاه بینالمللی پکن فرود آمد؛ سفری که قرار بود نقطه اوج دیپلماسی دوره دوم ریاستجمهوری او باشد.اما آنطور که از شواهد امر پیداست آنچه در پشت پرده این مراسم پرزرقوبرق جریان داشته تصویری متفاوت از یک «پیروزی دیپلماتیک» برای آمریکا بوده و به نظر میرسد دو روز حضور در پکن بدون هیچ دستاورد مشخصی برای دونالد ترامپ به پایان رسیده و در عوض، تصویر چین به عنوان یک کشور در حال رشد در صحنه جهانی را تقویت کرده است. ماجرای ترامپ و تایوان و بهرهمندی چین از پیروزی بزرگ ایران!
لحن صریح شی درباره تایوان
شاید صریحترین شاخص موازنه قدرت در این نشست لحن شی جین پینگ درباره تایوان بود. در این دیدار، شی جین پینگ با صراحتی که پیش از این کمتر سابقه داشت به ترامپ هشدار داد که مدیریت نادرست مسئله تایوان، دو کشور را نه به سمت رقابت، بلکه به ورطهی یک رویارویی نظامی مستقیم خواهد کشاند.
این لحن هشدارآمیز برای تحلیلگران آشنا به تاریخ دیپلماسی آمریکا-چین، معنایی خاص دارد. در حالی که مسئله تایوان در سالهای گذشته همواره کارت بازی واشنگتن برای فشار بر چین بوده به نظر میرسد که اکنون این معادله واژگون شده است. نشانه ملموس این جابهجایی را میتوان در سکوت کاخ سفید درباره بسته تسلیحاتی تایوان یافت. بستهای به ارزش حدود 14 میلیارد دلار که از حداقل مارس آماده تأیید رئیسجمهور بوده، پیش از سفر پکن در انتظار مانده است و قانونگذاران نگران هستند که دولت با هدف تثبیت روابط با پکن تأیید آن را به تعویق بیندازد.
ترامپ پیش از سفر نیز به روشنی گفته بود که موضوع فروش تسلیحات به تایوان را با شی در میان خواهد گذاشت؛ این موضعگیری نگرانیهایی را درباره نقض یکی از اصول بنیادین روابط آمریکا-تایوان، موسوم به «شش تضمین» که رونالد ریگان در 1982 به تایوان داده بود، برانگیخت؛ تضمینی که آمریکا را از مشورت با چین درباره فروش تسلیحات به تایوان باز میداشت. بونی گلیزر از صندوق مارشال آلمان اعلام کرد که هرگونه نرمش لفظی از سوی ترامپ، حتی اگر مبهم باشد، «مخربترین نتیجه ممکن» برای نشست خواهد بود.
خط بطلان چین بر تحریم نفتی ایران
یکی از کلیدیترین اهداف واشنگتن در این سفر، متقاعد کردن پکن به اعمال فشار بر تهران از طریق قطع خرید نفت ایران بود با این حال ترامپ در مصاحبه با شبکه فاکسنیوز تأیید کرد که شی به او گفته چین قصد دارد به خرید نفت ایران ادامه دهد؛ «او گفت میدانید، آنها بخش زیادی از نفت خود را از آنجا میخرند و میخواهند این روند را ادامه دهند.»
این اعلام صریح، دقیقاً در برابر تمام تلاشهای ماههای اخیر واشنگتن قرار داشت.دولت ترامپ از ابتدای جنگ با ایران سیاست «فشار حداکثری» بر خریداران نفت ایران را از سر گرفته و تهدید به تحریمهای ثانوی کرده بود. خزانهداری تحریمهایی علیه پالایشگاه Hengli Petrochemical در چین و حدود 40 شرکت کشتیرانی اعمال کرد و دبیرخانه خزانهداری اعلام کرد که «به محاصره شبکه کشتیها، واسطهها و خریدارانی که ایران برای انتقال نفت به بازارهای جهانی به آنها متکی است ادامه خواهد داد.»
ترامپ اما امروز در یک عقبنشینی عجیب گفته که رفع تحریمها علیه شرکتهای چینی که اقدام به خرید نفت ایران میکنند را بررسی خواهد کرد.
سفر در طلوع شرق و غروب غرب
سفر ترامپ به چین در حالی انجام میشد که شی جین پینگ از پیش اعلام کرده بود «شرق در حال ظهور است و غرب در حال افول». او در توضیح درباره اینکه چرا اطمینان دارد که چنین گزارهای صحیح است گفته بود که «زمان و انرژی» در جانب چین است.
این اطمینان در سال گذشته پایههای محکمتری هم پیدا کرد. زمانی که ترامپ در اوج جنگ تعرفهای تعرفههای خود بر کالاهای چینی را تا بیش از 140 درصد بالا برد، پکن با محدود کردن صادرات کانیهای کمیاب و آهنرباها به اقدام آمریکا پاسخ داد؛ موادی که زنجیره تأمین صنایع دفاعی و فناوری آمریکا به شدت به آنها وابسته است. ترامپ در آوریل و اکتبر 2025 هر بار در برابر این فشار عقب نشست و توافق تجاری جدیدی با شرایط چین را پذیرفت.
نشانههای غروب آمریکا در صحنه جهانی مورد اذعان مارک کارنی، نخستوزیر کانادا هم قرار گرفته که در یک سخنرانی در مجمع جهانی اقتصاد در داووس گفت: «نظم جهانی مبتنی بر قوانین که «هژمونی آمریکایی» آن را ممکن ساخته بود، دوره «گسست، نه گذار» را تجربه میکند. این سخنان او با تشویق ایستاده شرکتکنندگان همراه شد. جنگ علیه ایران این تصویر را آشکارتر نشان داد. دولت ایالات متحده در حالی که خودش را قویترین ارتش دنیا معرفی میکرد نتوانست به هیچ یک از اهدافش در برابر یک قدرت نامتقارن مانند ایران دست پیدا کند. این جنگ علاوه بر نشان دادن ضعفهای ارتش آمریکا ذخایر تسلیحاتی این کشور را نیز خالی کرد به گونهای که بسیاری از مراکز اندیشکدهای ایالات متحده اکنون هشدار میدهند که واشنگتن اکنون از آمادگی لازم برای حمایت از تایوان در صورت بروز هر گونه درگیری با چین برخوردار نیست.
ضربه ایران به استارگیت
یکی از جنبههای بزرگ آسیب جنگ برای آمریکا ضربه ایران به پروژه «استارگیت» بود؛ پروژهای که با هدف تضمین برتری ایالات متحده در زمینه هوش مصنوعی در برابر چین طراحی شده بود اما اکنون در هالهای از ابهام قرار گرفته است.
پروژه استارگیت یک سرمایهگذاری 500 میلیارد دلاری مشترک میان OpenAI، سافتبنک و اوراکل بود که ترامپ در ژانویه 2025 بلافاصله پس از بازگشت به کاخ سفید آن را اعلام کرد. هدف این پروژه ساخت بزرگترین خوشه مراکز داده هوش مصنوعی در جهان به محوریت امارات متحده عربی بود تا برتری آمریکا در حوزه هوش مصنوعی را برای دهههای آینده تثبیت کند.
جنگ علیه ایران این طرح را تضعیف کرد. موشکهای ایران به مراکز داده Amazon Web Services در بحرین و یک مرکز داده اوراکل در دبی اصابت کرد. حملات پهپادی ایران به مراکز داده AWS در امارات و بحرین در اول مارس 2026، سیستمهای بانکی، پلتفرمهای تاکسی اینترنتی و خدمات پرداخت را در سراسر خلیجفارس برای بیش از 24 ساعت مختل کرد. سپاه پاسداران در یک ویدیوی تهدیدآمیز تصویر ماهوارهای از مرکز داده استارگیت در ابوظبی را نشان داد و نوشت «هیچ چیز از دید ما پنهان نمیماند» و تهدید به «نابودی کامل» آن کرد.
لی وِی، معاون دانشکده روابط بینالملل دانشگاه رنمین، گفت جنگ دقیقاً به قلب این سیاست ضربه زد: «اولین اولویت ترامپ پس از ورود به کاخ سفید پروژه استارگیت بود. اکنون حملات ایران به مراکز محاسباتی امارات، سایه تردید بر گسترش استارگیت در خاورمیانه انداخته است.»
دونالد ترامپ روز چهارشنبه سیزدهم مه 2026 با هواپیمای ایرفورس وان در فرودگاه بینالمللی پکن فرود آمد؛ سفری که قرار بود نقطه اوج دیپلماسی دوره دوم ریاستجمهوری او باشد.اما آنطور که از شواهد امر پیداست آنچه در پشت پرده این مراسم پرزرقوبرق جریان داشته تصویری متفاوت از یک «پیروزی دیپلماتیک» برای آمریکا بوده و به نظر میرسد دو روز حضور در پکن بدون هیچ دستاورد مشخصی برای دونالد ترامپ به پایان رسیده و در عوض، تصویر چین به عنوان یک کشور در حال رشد در صحنه جهانی را تقویت کرده است. ماجرای ترامپ و تایوان و بهرهمندی چین از پیروزی بزرگ ایران!
لحن صریح شی درباره تایوان
شاید صریحترین شاخص موازنه قدرت در این نشست لحن شی جین پینگ درباره تایوان بود. در این دیدار، شی جین پینگ با صراحتی که پیش از این کمتر سابقه داشت به ترامپ هشدار داد که مدیریت نادرست مسئله تایوان، دو کشور را نه به سمت رقابت، بلکه به ورطهی یک رویارویی نظامی مستقیم خواهد کشاند.
این لحن هشدارآمیز برای تحلیلگران آشنا به تاریخ دیپلماسی آمریکا-چین، معنایی خاص دارد. در حالی که مسئله تایوان در سالهای گذشته همواره کارت بازی واشنگتن برای فشار بر چین بوده به نظر میرسد که اکنون این معادله واژگون شده است. نشانه ملموس این جابهجایی را میتوان در سکوت کاخ سفید درباره بسته تسلیحاتی تایوان یافت. بستهای به ارزش حدود 14 میلیارد دلار که از حداقل مارس آماده تأیید رئیسجمهور بوده، پیش از سفر پکن در انتظار مانده است و قانونگذاران نگران هستند که دولت با هدف تثبیت روابط با پکن تأیید آن را به تعویق بیندازد.
ترامپ پیش از سفر نیز به روشنی گفته بود که موضوع فروش تسلیحات به تایوان را با شی در میان خواهد گذاشت؛ این موضعگیری نگرانیهایی را درباره نقض یکی از اصول بنیادین روابط آمریکا-تایوان، موسوم به «شش تضمین» که رونالد ریگان در 1982 به تایوان داده بود، برانگیخت؛ تضمینی که آمریکا را از مشورت با چین درباره فروش تسلیحات به تایوان باز میداشت. بونی گلیزر از صندوق مارشال آلمان اعلام کرد که هرگونه نرمش لفظی از سوی ترامپ، حتی اگر مبهم باشد، «مخربترین نتیجه ممکن» برای نشست خواهد بود.
خط بطلان چین بر تحریم نفتی ایران
یکی از کلیدیترین اهداف واشنگتن در این سفر، متقاعد کردن پکن به اعمال فشار بر تهران از طریق قطع خرید نفت ایران بود با این حال ترامپ در مصاحبه با شبکه فاکسنیوز تأیید کرد که شی به او گفته چین قصد دارد به خرید نفت ایران ادامه دهد؛ «او گفت میدانید، آنها بخش زیادی از نفت خود را از آنجا میخرند و میخواهند این روند را ادامه دهند.»
این اعلام صریح، دقیقاً در برابر تمام تلاشهای ماههای اخیر واشنگتن قرار داشت.دولت ترامپ از ابتدای جنگ با ایران سیاست «فشار حداکثری» بر خریداران نفت ایران را از سر گرفته و تهدید به تحریمهای ثانوی کرده بود. خزانهداری تحریمهایی علیه پالایشگاه Hengli Petrochemical در چین و حدود 40 شرکت کشتیرانی اعمال کرد و دبیرخانه خزانهداری اعلام کرد که «به محاصره شبکه کشتیها، واسطهها و خریدارانی که ایران برای انتقال نفت به بازارهای جهانی به آنها متکی است ادامه خواهد داد.»
ترامپ اما امروز در یک عقبنشینی عجیب گفته که رفع تحریمها علیه شرکتهای چینی که اقدام به خرید نفت ایران میکنند را بررسی خواهد کرد.
سفر در طلوع شرق و غروب غرب
سفر ترامپ به چین در حالی انجام میشد که شی جین پینگ از پیش اعلام کرده بود «شرق در حال ظهور است و غرب در حال افول». او در توضیح درباره اینکه چرا اطمینان دارد که چنین گزارهای صحیح است گفته بود که «زمان و انرژی» در جانب چین است.
این اطمینان در سال گذشته پایههای محکمتری هم پیدا کرد. زمانی که ترامپ در اوج جنگ تعرفهای تعرفههای خود بر کالاهای چینی را تا بیش از 140 درصد بالا برد، پکن با محدود کردن صادرات کانیهای کمیاب و آهنرباها به اقدام آمریکا پاسخ داد؛ موادی که زنجیره تأمین صنایع دفاعی و فناوری آمریکا به شدت به آنها وابسته است. ترامپ در آوریل و اکتبر 2025 هر بار در برابر این فشار عقب نشست و توافق تجاری جدیدی با شرایط چین را پذیرفت.
نشانههای غروب آمریکا در صحنه جهانی مورد اذعان مارک کارنی، نخستوزیر کانادا هم قرار گرفته که در یک سخنرانی در مجمع جهانی اقتصاد در داووس گفت: «نظم جهانی مبتنی بر قوانین که «هژمونی آمریکایی» آن را ممکن ساخته بود، دوره «گسست، نه گذار» را تجربه میکند. این سخنان او با تشویق ایستاده شرکتکنندگان همراه شد. جنگ علیه ایران این تصویر را آشکارتر نشان داد. دولت ایالات متحده در حالی که خودش را قویترین ارتش دنیا معرفی میکرد نتوانست به هیچ یک از اهدافش در برابر یک قدرت نامتقارن مانند ایران دست پیدا کند. این جنگ علاوه بر نشان دادن ضعفهای ارتش آمریکا ذخایر تسلیحاتی این کشور را نیز خالی کرد به گونهای که بسیاری از مراکز اندیشکدهای ایالات متحده اکنون هشدار میدهند که واشنگتن اکنون از آمادگی لازم برای حمایت از تایوان در صورت بروز هر گونه درگیری با چین برخوردار نیست.
ضربه ایران به استارگیت
یکی از جنبههای بزرگ آسیب جنگ برای آمریکا ضربه ایران به پروژه «استارگیت» بود؛ پروژهای که با هدف تضمین برتری ایالات متحده در زمینه هوش مصنوعی در برابر چین طراحی شده بود اما اکنون در هالهای از ابهام قرار گرفته است.
پروژه استارگیت یک سرمایهگذاری 500 میلیارد دلاری مشترک میان OpenAI، سافتبنک و اوراکل بود که ترامپ در ژانویه 2025 بلافاصله پس از بازگشت به کاخ سفید آن را اعلام کرد. هدف این پروژه ساخت بزرگترین خوشه مراکز داده هوش مصنوعی در جهان به محوریت امارات متحده عربی بود تا برتری آمریکا در حوزه هوش مصنوعی را برای دهههای آینده تثبیت کند.
جنگ علیه ایران این طرح را تضعیف کرد. موشکهای ایران به مراکز داده Amazon Web Services در بحرین و یک مرکز داده اوراکل در دبی اصابت کرد. حملات پهپادی ایران به مراکز داده AWS در امارات و بحرین در اول مارس 2026، سیستمهای بانکی، پلتفرمهای تاکسی اینترنتی و خدمات پرداخت را در سراسر خلیجفارس برای بیش از 24 ساعت مختل کرد. سپاه پاسداران در یک ویدیوی تهدیدآمیز تصویر ماهوارهای از مرکز داده استارگیت در ابوظبی را نشان داد و نوشت «هیچ چیز از دید ما پنهان نمیماند» و تهدید به «نابودی کامل» آن کرد.
لی وِی، معاون دانشکده روابط بینالملل دانشگاه رنمین، گفت جنگ دقیقاً به قلب این سیاست ضربه زد: «اولین اولویت ترامپ پس از ورود به کاخ سفید پروژه استارگیت بود. اکنون حملات ایران به مراکز محاسباتی امارات، سایه تردید بر گسترش استارگیت در خاورمیانه انداخته است.»
تیتر خبرها
تیترهای روزنامه
