اسماعیل بقایی ، سخنگوی وزارت امور خارجه:
ایران امتیاز نمیخواهد حقوق خود را مطالبه میکند
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در گفتوگویی مفصل با شبکه آمریکایی «وایسنیوز»، ضمن تشریح مواضع تهران درباره جنگ، مذاکرات، برنامه هستهای و آینده روابط با آمریکا، تأکید کرد که ایران به دنبال دریافت «امتیاز» از واشنگتن نیست، بلکه صرفاً خواهان احیای حقوقی است که طی دههها به دلیل تحریمها و فشارهای یکجانبه از آن محروم شده است. اسماعیل بقایی در این مصاحبه که در بحبوحه تنشهای منطقهای و در شرایطی انجام شد که بحث مذاکرات غیرمستقیم تهران و واشنگتن همچنان در صدر تحولات سیاسی قرار دارد، با رد ادعاهای مقامهای آمریکایی درباره رفتار ایران، ریشه بحران کنونی را در خروج یکجانبه آمریکا از برجام و سیاستهای فشار حداکثری این کشور دانست.
مطالبه ایران؛ نه امتیاز، بلکه احیای حقوق
بقایی در پاسخ به پرسشی درباره پیشنهاد ایران برای پایان دادن به خصومتها با آمریکا، ابتدا مفهوم «امتیاز» را به چالش کشید و گفت ایران اساساً چیزی فراتر از حقوق قانونی خود مطالبه نمیکند.
به گفته وی، جمهوری اسلامی ایران طی دهههای گذشته تحت شدیدترین تحریمهای اقتصادی قرار گرفته؛ تحریمهایی که عمدتاً با استناد به ادعای «تهدید هستهای ایران» اعمال شدهاند، در حالی که به گفته او هیچگاه تهدید هستهای از سوی ایران علیه هیچ کشور یا بازیگری در جهان وجود نداشته است.سخنگوی وزارت خارجه تصریح کرد خواستههای اصلی تهران شامل رفع تحریمها، آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران و پایان دادن به اقداماتی است که از نگاه تهران مصداق محاصره دریایی و نقض حقوق بینالملل محسوب میشوند.او تأکید کرد محور اصلی اختلافات میان ایران و آمریکا طی سالهای گذشته همواره بر سر این موضوع بوده است که واشنگتن از ایران میخواهد از حقوق مشروع خود صرفنظر کند، در حالی که تهران تنها خواستار بهرهمندی از حقوقی است که در چارچوب قوانین و معاهدات بینالمللی برای آن به رسمیت شناخته شده است.
دفاع از برنامه هستهای صلحآمیز
بخش مهمی از گفتوگو به پرونده هستهای ایران اختصاص داشت. بقایی با اشاره به عضویت چند دههای ایران در پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT)، تأکید کرد که جمهوری اسلامی از دهه ۱۹۷۰ تاکنون از ایده خاورمیانه عاری از سلاح هستهای حمایت کرده و تنها مانع تحقق این هدف را رژیم اسرائیل میداند.
او همچنین به فتوای رهبر انقلاب درباره حرمت تولید و استفاده از سلاح هستهای اشاره کرد و پرسید که ایران چه تضمین بیشتری میتواند برای اثبات صلحآمیز بودن برنامه هستهای خود ارائه کند. بقایی یادآور شد که توافق هستهای سال ۲۰۱۵ دقیقاً برای پاسخ دادن به نگرانیهای مطرحشده درباره برنامه هستهای ایران شکل گرفت و تهران نیز تا زمان خروج دولت دونالد ترامپ از برجام به تمامی تعهدات خود پایبند بود. به گفته وی، خروج آمریکا از توافق هستهای نهتنها نقض یک توافق بینالمللی بود، بلکه با بازگرداندن تحریمها و آغاز سیاست فشار حداکثری، زمینهساز بحران کنونی شد. او تأکید کرد که ایران پس از یک سال صبر و انتظار برای جبران آثار خروج آمریکا توسط طرفهای اروپایی، ناچار شد بخشی از تعهدات خود را کاهش دهد.
چرا ایران به انرژی هستهای نیاز دارد؟
در بخشی از مصاحبه، مجری این پرسش را مطرح کرد که اگر ایران قصد ساخت سلاح هستهای ندارد و منابع عظیم نفت و گاز در اختیار دارد، چرا به طور کامل از انرژی هستهای صرفنظر نمیکند؟
بقایی در پاسخ گفت برنامه هستهای ایران اساساً با همکاری خود آمریکا آغاز شده و حتی رآکتور تحقیقاتی تهران نیز توسط ایالات متحده ساخته شده است. وی افزود مطالعات انجامشده در دهه ۱۹۷۰ نشان میداد که ایران برای توسعه صنعتی و اقتصادی خود به چندین نیروگاه هستهای نیاز دارد. او تأکید کرد که انرژی هستهای تنها به تولید برق محدود نمیشود و کاربردهای گستردهای در حوزههایی همچون پزشکی، سلامت و فناوریهای پیشرفته دارد. از نگاه تهران، برخورداری از انرژی هستهای صلحآمیز نه یک امتیاز ویژه، بلکه حقی است که در چارچوب پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای برای همه اعضا به رسمیت شناخته شده است.
پاسخ به ادعای «التماس برای توافق»
بقایی در ادامه به اظهارات دونالد ترامپ مبنی بر اینکه ایران برای توافق «التماس» میکند واکنش نشان داد و این نوع ادبیات را بخشی از فرهنگ سیاسی حاکم بر آمریکا توصیف کرد.
او گفت جمهوری اسلامی ایران تصمیمات خود را بر مبنای منافع ملی اتخاذ میکند و اهمیتی به توصیفهایی که سیاستمداران آمریکایی از وضعیت ایران ارائه میدهند نمیدهد. به گفته وی، تهران در موضوع عزت ملی و منافع کشور همواره موضعی مستقل و استوار داشته است.
مقصر جنگ از نگاه تهران
یکی از مهمترین محورهای مصاحبه، موضوع جنگ و تنشهای نظامی اخیر بود. بقایی با طرح این پرسش که «آیا ایران این جنگ را آغاز کرد؟»، مسئولیت کامل بحران را متوجه آمریکا و اسرائیل دانست.
او مدعی شد که ایران در ماههای گذشته تلاشهای متعددی برای حلوفصل اختلافات از طریق مذاکره انجام داده و حتی پنج دور گفتوگو با میانجیگری کشورهای منطقه برگزار شده بود، اما آمریکا و اسرائیل با اقدام نظامی خود مسیر دیپلماسی را تخریب کردند.
سخنگوی وزارت خارجه گفت مردم ایران به این نتیجه رسیدهاند که دولت آمریکا در موضوع صلح و دیپلماسی جدیت لازم را ندارد و بارها نشان داده که ترجیح میدهد از ابزار فشار و تهدید استفاده کند.
«دروغ بزرگ» درباره سلاح هستهای
بقایی همچنین ادعای مقامهای آمریکایی مبنی بر نزدیک بودن ایران به ساخت سلاح هستهای را به شدت رد کرد و آن را «دروغ بزرگ» خواند.
او گفت سه دهه است که مقامهای آمریکایی و اسرائیلی مدعیاند ایران تنها چند هفته یا چند ماه تا دستیابی به بمب هستهای فاصله دارد، اما تاکنون هیچ سند معتبری برای اثبات این ادعا ارائه نشده است.
به گفته وی، برنامه هستهای ایران تحت گستردهترین و شدیدترین بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار داشته و هیچ مدرکی مبنی بر انحراف آن به سمت اهداف نظامی وجود ندارد.
تنگه هرمز و امنیت منطقه
در بخش دیگری از این گفتوگو، بقایی درباره تحولات مرتبط با تنگه هرمز توضیح داد که ایران همواره ضامن امنیت این آبراه راهبردی بوده است.
او تأکید کرد تهران خواهان حفظ امنیت کشتیرانی در منطقه است، اما در عین حال اجازه نخواهد داد از این مسیر برای اقدامات تهدیدکننده علیه امنیت ملی ایران استفاده شود.
بقایی مدعی شد آنچه تجارت جهانی را مختل کرده، اقدامات آمریکا و سیاستهای خصمانه این کشور علیه ایران است و نه اقدامات تهران.
هشدار به کشورهای منطقه
سخنگوی وزارت خارجه همچنین نسبت به استفاده آمریکا از پایگاهها و امکانات نظامی برخی کشورهای منطقه هشدار داد و گفت ایران پیش از آغاز درگیریها به همسایگان خود اعلام کرده بود که نباید اجازه دهند از خاک آنها برای حمله به ایران استفاده شود. وی تصریح کرد جمهوری اسلامی با هیچیک از کشورهای منطقه دشمنی ندارد، اما حق دفاع مشروع از خود را محفوظ میداند و در صورت تکرار تهدیدها از این حق استفاده خواهد کرد.
پیام به افکار عمومی غرب
بقایی در پایان این گفتوگو، خطاب به مردم آمریکا و جوانان غربی خواستار مطالعه بیشتر درباره تاریخ، فرهنگ و تمدن ایران شد و گفت تصویر ارائهشده از ایران در بسیاری از رسانههای غربی با واقعیت فاصله دارد.
او ریشه اصلی بیاعتمادی میان تهران و واشنگتن را در وقایعی چون کودتای ۱۹۵۳ علیه دولت دکتر محمد مصدق، حمایت آمریکا از عراق در جنگ تحمیلی، تحریمهای گسترده و اقدامات نظامی علیه ایران دانست.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پایان تأکید کرد که ایران خواهان صلح است و در یک قرن گذشته آغازگر هیچ جنگی نبوده است. با این حال، به گفته او، جمهوری اسلامی در کنار تلاش برای صلح و دیپلماسی، خود را برای هر سناریوی احتمالی نیز آماده نگه میدارد.
مطالبه ایران؛ نه امتیاز، بلکه احیای حقوق
بقایی در پاسخ به پرسشی درباره پیشنهاد ایران برای پایان دادن به خصومتها با آمریکا، ابتدا مفهوم «امتیاز» را به چالش کشید و گفت ایران اساساً چیزی فراتر از حقوق قانونی خود مطالبه نمیکند.
به گفته وی، جمهوری اسلامی ایران طی دهههای گذشته تحت شدیدترین تحریمهای اقتصادی قرار گرفته؛ تحریمهایی که عمدتاً با استناد به ادعای «تهدید هستهای ایران» اعمال شدهاند، در حالی که به گفته او هیچگاه تهدید هستهای از سوی ایران علیه هیچ کشور یا بازیگری در جهان وجود نداشته است.سخنگوی وزارت خارجه تصریح کرد خواستههای اصلی تهران شامل رفع تحریمها، آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران و پایان دادن به اقداماتی است که از نگاه تهران مصداق محاصره دریایی و نقض حقوق بینالملل محسوب میشوند.او تأکید کرد محور اصلی اختلافات میان ایران و آمریکا طی سالهای گذشته همواره بر سر این موضوع بوده است که واشنگتن از ایران میخواهد از حقوق مشروع خود صرفنظر کند، در حالی که تهران تنها خواستار بهرهمندی از حقوقی است که در چارچوب قوانین و معاهدات بینالمللی برای آن به رسمیت شناخته شده است.
دفاع از برنامه هستهای صلحآمیز
بخش مهمی از گفتوگو به پرونده هستهای ایران اختصاص داشت. بقایی با اشاره به عضویت چند دههای ایران در پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT)، تأکید کرد که جمهوری اسلامی از دهه ۱۹۷۰ تاکنون از ایده خاورمیانه عاری از سلاح هستهای حمایت کرده و تنها مانع تحقق این هدف را رژیم اسرائیل میداند.
او همچنین به فتوای رهبر انقلاب درباره حرمت تولید و استفاده از سلاح هستهای اشاره کرد و پرسید که ایران چه تضمین بیشتری میتواند برای اثبات صلحآمیز بودن برنامه هستهای خود ارائه کند. بقایی یادآور شد که توافق هستهای سال ۲۰۱۵ دقیقاً برای پاسخ دادن به نگرانیهای مطرحشده درباره برنامه هستهای ایران شکل گرفت و تهران نیز تا زمان خروج دولت دونالد ترامپ از برجام به تمامی تعهدات خود پایبند بود. به گفته وی، خروج آمریکا از توافق هستهای نهتنها نقض یک توافق بینالمللی بود، بلکه با بازگرداندن تحریمها و آغاز سیاست فشار حداکثری، زمینهساز بحران کنونی شد. او تأکید کرد که ایران پس از یک سال صبر و انتظار برای جبران آثار خروج آمریکا توسط طرفهای اروپایی، ناچار شد بخشی از تعهدات خود را کاهش دهد.
چرا ایران به انرژی هستهای نیاز دارد؟
در بخشی از مصاحبه، مجری این پرسش را مطرح کرد که اگر ایران قصد ساخت سلاح هستهای ندارد و منابع عظیم نفت و گاز در اختیار دارد، چرا به طور کامل از انرژی هستهای صرفنظر نمیکند؟
بقایی در پاسخ گفت برنامه هستهای ایران اساساً با همکاری خود آمریکا آغاز شده و حتی رآکتور تحقیقاتی تهران نیز توسط ایالات متحده ساخته شده است. وی افزود مطالعات انجامشده در دهه ۱۹۷۰ نشان میداد که ایران برای توسعه صنعتی و اقتصادی خود به چندین نیروگاه هستهای نیاز دارد. او تأکید کرد که انرژی هستهای تنها به تولید برق محدود نمیشود و کاربردهای گستردهای در حوزههایی همچون پزشکی، سلامت و فناوریهای پیشرفته دارد. از نگاه تهران، برخورداری از انرژی هستهای صلحآمیز نه یک امتیاز ویژه، بلکه حقی است که در چارچوب پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای برای همه اعضا به رسمیت شناخته شده است.
پاسخ به ادعای «التماس برای توافق»
بقایی در ادامه به اظهارات دونالد ترامپ مبنی بر اینکه ایران برای توافق «التماس» میکند واکنش نشان داد و این نوع ادبیات را بخشی از فرهنگ سیاسی حاکم بر آمریکا توصیف کرد.
او گفت جمهوری اسلامی ایران تصمیمات خود را بر مبنای منافع ملی اتخاذ میکند و اهمیتی به توصیفهایی که سیاستمداران آمریکایی از وضعیت ایران ارائه میدهند نمیدهد. به گفته وی، تهران در موضوع عزت ملی و منافع کشور همواره موضعی مستقل و استوار داشته است.
مقصر جنگ از نگاه تهران
یکی از مهمترین محورهای مصاحبه، موضوع جنگ و تنشهای نظامی اخیر بود. بقایی با طرح این پرسش که «آیا ایران این جنگ را آغاز کرد؟»، مسئولیت کامل بحران را متوجه آمریکا و اسرائیل دانست.
او مدعی شد که ایران در ماههای گذشته تلاشهای متعددی برای حلوفصل اختلافات از طریق مذاکره انجام داده و حتی پنج دور گفتوگو با میانجیگری کشورهای منطقه برگزار شده بود، اما آمریکا و اسرائیل با اقدام نظامی خود مسیر دیپلماسی را تخریب کردند.
سخنگوی وزارت خارجه گفت مردم ایران به این نتیجه رسیدهاند که دولت آمریکا در موضوع صلح و دیپلماسی جدیت لازم را ندارد و بارها نشان داده که ترجیح میدهد از ابزار فشار و تهدید استفاده کند.
«دروغ بزرگ» درباره سلاح هستهای
بقایی همچنین ادعای مقامهای آمریکایی مبنی بر نزدیک بودن ایران به ساخت سلاح هستهای را به شدت رد کرد و آن را «دروغ بزرگ» خواند.
او گفت سه دهه است که مقامهای آمریکایی و اسرائیلی مدعیاند ایران تنها چند هفته یا چند ماه تا دستیابی به بمب هستهای فاصله دارد، اما تاکنون هیچ سند معتبری برای اثبات این ادعا ارائه نشده است.
به گفته وی، برنامه هستهای ایران تحت گستردهترین و شدیدترین بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار داشته و هیچ مدرکی مبنی بر انحراف آن به سمت اهداف نظامی وجود ندارد.
تنگه هرمز و امنیت منطقه
در بخش دیگری از این گفتوگو، بقایی درباره تحولات مرتبط با تنگه هرمز توضیح داد که ایران همواره ضامن امنیت این آبراه راهبردی بوده است.
او تأکید کرد تهران خواهان حفظ امنیت کشتیرانی در منطقه است، اما در عین حال اجازه نخواهد داد از این مسیر برای اقدامات تهدیدکننده علیه امنیت ملی ایران استفاده شود.
بقایی مدعی شد آنچه تجارت جهانی را مختل کرده، اقدامات آمریکا و سیاستهای خصمانه این کشور علیه ایران است و نه اقدامات تهران.
هشدار به کشورهای منطقه
سخنگوی وزارت خارجه همچنین نسبت به استفاده آمریکا از پایگاهها و امکانات نظامی برخی کشورهای منطقه هشدار داد و گفت ایران پیش از آغاز درگیریها به همسایگان خود اعلام کرده بود که نباید اجازه دهند از خاک آنها برای حمله به ایران استفاده شود. وی تصریح کرد جمهوری اسلامی با هیچیک از کشورهای منطقه دشمنی ندارد، اما حق دفاع مشروع از خود را محفوظ میداند و در صورت تکرار تهدیدها از این حق استفاده خواهد کرد.
پیام به افکار عمومی غرب
بقایی در پایان این گفتوگو، خطاب به مردم آمریکا و جوانان غربی خواستار مطالعه بیشتر درباره تاریخ، فرهنگ و تمدن ایران شد و گفت تصویر ارائهشده از ایران در بسیاری از رسانههای غربی با واقعیت فاصله دارد.
او ریشه اصلی بیاعتمادی میان تهران و واشنگتن را در وقایعی چون کودتای ۱۹۵۳ علیه دولت دکتر محمد مصدق، حمایت آمریکا از عراق در جنگ تحمیلی، تحریمهای گسترده و اقدامات نظامی علیه ایران دانست.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پایان تأکید کرد که ایران خواهان صلح است و در یک قرن گذشته آغازگر هیچ جنگی نبوده است. با این حال، به گفته او، جمهوری اسلامی در کنار تلاش برای صلح و دیپلماسی، خود را برای هر سناریوی احتمالی نیز آماده نگه میدارد.
