مسعود پزشکیان در نشستی با وزیر علوم، تحقیقات و فناوری و جمعی از معاونان و مدیران ارشد این وزارتخانه، گزارش آخرین وضعیت آموزش عالی کشور در جریان جنگ اخیر و دوره پساجنگ، برنامه‌ریزی‌های وزارت علوم برای بازآرایی سیاست‌های علم، فناوری و آموزش عالی متناسب با شرایط جدید کشور، برنامه‌های هوشمندسازی آموزش با هدف ارتقای کیفیت و کاهش هزینه‌ها و همچنین اقدامات انجام‌شده در راستای مسئله‌محور و مأموریت‌محور کردن دانشگاه‌ها از طریق ایجاد دبیرخانه مدیریت حل کلان ‌مسئله‌ها (محکم) را مورد بررسی و ارزیابی قرار داد. رئیس‌جمهور در این نشست ضمن قدردانی از اقدامات انجام‌شده در وزارت علوم، با اشاره به شرایط پیچیده و چندوجهی کشور، گفت: امروز کشور ما با مجموعه‌ای از چالش‌ها و مسائل در حوزه‌های مختلف مواجه است و طبیعی است که بهترین و مناسب‌ترین بستر برای شناسایی راهکارها، تولید دانش مورد نیاز و ارائه راه‌حل‌های اجرایی، نظام آموزش عالی و دانشگاه‌های کشور باشند. به گزارش ایرنا وی با تأکید بر اینکه صرف برخورداری از دانش برای حل مسائل کشور کافی نیست، افزود: آنچه اهمیت دارد، تربیت استادان، پژوهشگران و دانش‌آموختگانی است که علاوه بر دانش تخصصی، مهارت، توانمندی اجرایی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و باور به حل مسئله را نیز در خود پرورش داده باشند. کشور امروز بیش از هر زمان دیگری به نخبگانی نیاز دارد که دانش خود را در خدمت رفع مشکلات جامعه قرار دهند. پزشکیان خطاب به مدیران آموزش عالی کشور، تصریح کرد: انتظار من از دانشگاهیان این است که هر دانشگاه متناسب با رشته‌ها و ظرفیت‌های علمی خود، نسبت به مسائل و نیازهای جامعه پیرامونی احساس مسئولیت کند. هر دانشگاه در هر شهر و منطقه‌ای که فعالیت می‌کند، باید بتواند بخشی از مسائل آن منطقه را شناسایی کرده و برای حل آن‌ها نقش‌آفرینی کند. دانشگاه نباید صرفاً محل آموزش و انتقال دانش باشد، بلکه باید به نهادی اثرگذار در فرآیند توسعه و حل مسائل کشور تبدیل شود. وی با اشاره به پیچیدگی مسائل امروز کشور، خاطرنشان کرد: فشارها و چالش‌هایی که امروز جامعه با آن مواجه است، ساده و تک‌بعدی نیستند و طبیعتاً راهکارهای آن نیز نمی‌تواند ساده باشد. حل این مسائل نیازمند نگاه‌های چندرشته‌ای، رویکردهای نوآورانه و حضور فعال نخبگان و دانشگاهیان در عرصه تصمیم‌سازی و اجراست. نخبگان کشور در قبال شرایط موجود مسئولیت دارند و باید سهم خود را در بهبود وضعیت کشور ایفا کنند. رئیس جمهور ضمن تقدیر از اقدامات صورت‌گرفته در حوزه مسئله‌محور کردن دانشگاه‌ها، تأکید کرد: اگرچه گام‌های ارزشمندی برداشته شده، اما لازم است این مسیر با تمرکز و انسجام بیشتری دنبال شود. همچنین نباید این مأموریت صرفاً محدود به چند دانشگاه بزرگ و مطرح کشور باشد، بلکه تمامی دانشگاه‌ها در سراسر کشور باید متناسب با ظرفیت‌های خود در فرآیند حل مسائل منطقه‌ای و ملی مشارکت کنند. پزشکیان در ادامه با تبیین نسبت میان دولت و دانشگاه در فرآیند حل مسائل کشور گفت: گاهی دولت مسئله‌ای را به دانشگاه ارجاع می‌دهد و انتظار ارائه راهکار دارد، اما در مواردی نیز این دانشگاه است که با رصد دقیق محیط، مسئله‌ای را شناسایی می‌کند که ممکن است هنوز در دستور کار دستگاه‌های اجرایی قرار نگرفته باشد. در چنین شرایطی دانشگاه باید پیشگام ورود به مسئله و ارائه راه‌حل باشد و نقش راهبری علمی خود را ایفا کند. وی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع نظام پرداخت اعضای هیات علمی اشاره کرد و گفت: منابع مرتبط با این حوزه در اختیار وزارت علوم قرار دارد و نحوه مدیریت آن نیز بر عهده این وزارتخانه است. مبنای دولت در پرداخت‌ها، اصل عملکرد، اثربخشی و نتیجه‌محوری است. به طور طبیعی استادانی که نقش برجسته‌ای در تولید علم، حل مسائل کشور، تربیت نیروی انسانی و اثرگذاری اجتماعی دارند، نباید با افرادی که صرفاً حضور اداری دارند و خروجی مشخصی ارائه نمی‌کنند، به یک شکل مورد ارزیابی و پرداخت قرار گیرند. رئیس جمهور با انتقاد از توسعه غیرهدفمند برخی مراکز آموزش عالی در سال‌های گذشته اظهار کرد: متأسفانه در مقاطعی بدون توجه به الزامات و زیرساخت‌های توسعه علمی، دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی گسترش یافته‌اند. امروز تعداد قابل توجهی از مراکز دانشگاهی با خروجی محدود یا فاقد اثربخشی متناسب با مأموریت خود مواجه هستند. در چنین شرایطی ضروری است نظام ارزیابی و تخصیص منابع بر پایه عملکرد واقعی، خروجی‌های علمی، میزان اثرگذاری و تحقق مأموریت‌ها بازطراحی شود. پزشکیان افزود: در همه نظام‌های علمی موفق دنیا، منابع بر مبنای عملکرد، بهره‌وری و نتایج حاصل از فعالیت‌ها تخصیص می‌یابد، نه صرفاً بر اساس حضور یا ساختارهای موجود. وزارت علوم باید با بهره‌گیری از اختیارات قانونی خود، سازوکارهای عادلانه و مبتنی بر شایستگی را در نظام پرداخت‌ها و تخصیص منابع مستقر کند. این رویکرد علاوه بر مبانی مدیریتی، با آموزه‌های دینی و توصیه‌های قرآن کریم و نهج‌البلاغه نیز همخوانی دارد، چرا که در این آموزه‌ها بر تفاوت میان افراد پرتلاش و کم‌کار تأکید شده است. وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به رویکرد دولت در بهره‌گیری از ظرفیت دانشگاه‌ها برای حل مسائل کشور اظهار کرد: دانشجویان باید از محیط‌های صرفاً آموزشی خارج شده و در میدان عمل حضور یابند. مشارکت دادن دانشجویان در حوزه‌هایی نظیر اصلاح الگوهای رفتاری، کاهش مصرف، ارتقای بهره‌وری، فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی و سایر عرصه‌های مورد نیاز کشور، علاوه بر کمک به حل مسائل جامعه، موجب افزایش حس مفید بودن، مسئولیت‌پذیری و نقش‌آفرینی اجتماعی آنان خواهد شد.