چگونه میتوان از تلفات کوهنوردی کاست؟
بیموامیدهای رفاقت با کوهستان
معمولا با فرارسیدن فصل زمستان و علاقه کوهنوردان به صعود در این فصل حوادث مربوط به آن هم افزایش پیدا میکند و هرساله تعدادی از هموطنانمان جانشان را از دست میدهند. این مسئله نشان میدهد که بسیاری از این حوادث به دلیل عدم آگاهی از شرایط جوی، نبود تجهیزات استاندارد، و بیتوجهی به هشدارهای هواشناسی رخ داده است.
پیشتر حمید مساعدیان، رئیس کمیته امداد و نجات فدراسیون کوهنوردی و متخصص طب ارتفاع و پزشکی کوهستان، درباره دلایل اصلی حوادث کوهنوردی بهخصوص در فصل سرما به «رسانهها» گفته بود: «در کوهستان فصل سرما تعریف خاص و زمان خاصی ندارد. برخی مواقع حتی در اواسط تابستان، مثلا در بیستم مردادماه امسال در دماوند دمای منفی بیست درجه و برف را شاهد بودیم. اینکه یکزمان خاصی را فصل سرما در نظر بگیریم، اصلا منطقی نیست. به همین خاطر هر فردی که تصمیم میگیرد به این فعالیت ورزشی بپردازد، برای اصول ایمنی فردی خود، باید همه شرایط آب و هوایی و وضعیت هواشناسی و ارتفاع قلهای که قصد صعود آن را دارد در نظر بگیرد. زمانی شما تصمیم به صعود قله توچال و زمانی هم تصمیم به صعود قله دماوند دارید، این دوقله ۱۶۰۰ متر اختلاف ارتفاع دارند و هرچه ارتفاع افزایش پیدا کند، به ازای هر هزارمتر، شش و نیم درجه سانتیگراد از دمای هوا کاسته میشود. ارتفاع بالاتر قاعدتا سرعت باد بیشتری دارد، در نتیجه دمای حسیای که داریم کاملا متفاوت از آن دمای ثابتی است که دماسنج ارزیابی میکند. یک دمای منفی ده درجه در قله دماوند که تابستان میتواند نرمال باشد، با یک سرعت باد ۵۰ کیلومتر در ساعت، این دما را به منفی ۲۵درجه سانتیگراد خواهد رساند. پس نمیتوان گفت که فصل خاصی برای سرما داریم و از این تاریخ فصل سرما آغاز میشود. قاعدتا پاییز و زمستان شرایط سختتر و سرما شدیدتر است. سال گذشته در قله دماوند دمای منفی ۵۸درجه سانتیگراد با سرعت باد صدکیلومتر در ساعت را شاهد بودیم که این شرایط بسیار وحشتناک است و اگر بخواهیم اصول ایمنی را رعایت نکنیم، با جان خودمان بازی کردهایم و برای هر صعودی باید همه شرایط را ارزیابی کنیم.»
رئیس کمیته امداد و نجات فدراسیون کوهنوردی به مردم توصیه کرد که اگر تجهیزات ندارید صعود نکنید و لطفا براساس میزان تجهیزات و لوازم خود صعود کنید، قاعدتا فردی که میخواهد صعود به قله دماوند در فصل زمستان داشته باشد، با صعود زمستانه توچال یا کلکچال، میتواند همه باهم متفاوت باشد. حادثه ۵ دی ۹۹ را کسی فراموش نخواهد کرد. در ارتفاع ۳۲۰۰متری دمای هوا و سرعت باد به حدی رسید که ۱۲نفر جان خود را از دست دادند. پس اگر وسایل موردنیاز برای یک صعود ایمن را ندارید، اجازه ندارید خودتان را در معرض چنین خطری قرار دهید که متأسفانه در بسیاری مواقع منجر به مرگ افراد شده است.
کوهنوردی بهصورت انفرادی از مهمترین دلایل مرگومیر در کوهستان است
کاوه کاشفی، رئیس سابق هیئت کوهنوردی استان تهران نیز دراینباره به ما میگوید: «طبق تحقیقات انجامشده کوهنوردی بهصورت انفرادی از مهمترین دلایل مرگومیر در کوهستان است. بسیاری از کوهنوردان بعد از سالها کوهنوردی معتقدند که میتوانند بهتنهایی و بدون داشتن گروه به صعود بپردازند. شاهدیم که فرد هرچند حرفهای بوده بازهم ممکن است دچار مشکلاتی شود و زمانی که نیاز به کمک دارد کسی در کنار او نیست. همچنین اگر به آمار مرگومیر توجه کنیم درمییابیم که بسیاری به دلیل صعود تک نفره جان خود را از دست دادهاند. عامل بعدی که در تلفات کوهستانی تأثیرگذار است کمبود تجهیزات و لوازم کوهنوردی است. حتی در بعضیاوقات شاهدیم که کوهنوردان بدون داشتن وسایل و تجهیزات اولیه اقدام به صعود میکنند! چهبسا این لوازم گاهی اوقات زندگی دوباره به یک کوهنورد میدهد.»
کاشفی عنوان میکند: «برنامهریزی غلط آخرین عاملی است که در تلفات کوهستانی به چشم میخورد. این برنامهریزی غلط میتواند شامل انتخاب زمان نامناسب صعود و فرود باشد. همچنین نداشتن شناخت از تکنیکهای کوهنوردی و شرایط بیولوژی بدن از عواملی است که باعث جان باختن یک کوهنورد میشود. البته در آسیبشناسی این قضایا باید به نوع نگرش عموم مردم ایران نسبت به کوهنوردی توجه داشت. در هیچ کجای دنیا مردم کوهنوردی را جدا از تجهیزات استاندارد و مربی نمیبینند. ما حتی برای انجام بیخطرترین ورزشها هم نیاز به مربی و امکانات استاندارد داریم، حالآنکه در کوهستان بهعنوان یک محیط طبیعی و بکر، نه قابلیت امدادرسانی خوب وجود دارد و نه عملیات جستجو در آن بهخوبی انجام میپذیرد، عضویت در باشگاهها یا گروههای کوهنوردی، بهخودیخود در کاهش آمار تلفات کوهستانی تأثیرگذار است. مردم در ایران اغلب یا انفرادی کوهنوردی میکنند یا با دوستانی به کوه میروند که به لحاظ دانش کوهنوردی در سطح بالایی نیستند. ضمن اینکه ما در بخش جهتیابی، نقشهخوانی، کار با قطبنما یا جیپیاس هم ضعفهایی داریم که خود مشکلات را بیشتر میکند.»
اگر فاقد تجهیزات لازمید قید کوهنوردی را بزنید
عباس محمدی نیز از کارشناسان و صاحبنظران این حوزه میگوید: «حوادث کوهنوردی میتواند رخ ندهد اگر فقط ۱۰ توصیه مهم رعایت شود. این نکات هشدارهای پیش از حرکت و بعد از وقوع حوادث و گمشدگی است. یکی از دلایل مهم حوادث مربوط به سقوط از کوه، گم شدن در کوهستان و حتی یخزدگی، نداشتن وسایل و تجهیزات لازم کوهنوردی است، در این مورد فقط یک توصیه دارم و آن اینکه اگر تجهیزات لازم را ندارید قید کوهنوردی در ارتفاعات را حتی در تابستان بزنید. متأسفانه خیلی از ناپدیدشدگان کوهستان که بعد اجساد آنها در کوهستان یافت میشود، کسانی هستند که به خانواده یا دوستان خود نگفتهاند که کجا میروند و تا کی برمیگردند و برای همین کسی منتظر آنها نبوده که متوجه گمشدنشان شود، آنها در کوه گم شدهاند اما چون کسی نبوده که سازمانهای امدادی را از بازنگشتن آنها باخبر کند، در تنهایی جان باختهاند و مدتها بعد که کوهنوردی ازآنجا عبور کرده یا وقتیکه خودروی آنها چندین روز در نزدیکی کوه بر جامانده، کسی موضوع را خبر داده اما وقتیکه دیگر خیلی دیر شده است. یادتان باشد که هرگز تنها به کوهستان نروید.»
این کارشناس در ادامه میگوید: «بیشتر کوهنوردان حادثهدیده کسانی هستند که هیچ اطلاعی از وضعیت آبوهوایی نداشتهاند و همینطور یکباره وسایل خود را برداشتهاند و به دل کوهزدهاند و آنوقت حتی هنگام روبرو شدن با یک رگبار تند بهاری وحشتزده و غافلگیر شدهاند، غافلگیر شدن در کوهستان استرسی را به کوهنوردان وارد میکند که در آن تنهایی و خلوت کوهستان فکر آنها را مختل میکند و باعث میشود که پشت سر هم اشتباه کنند. البته یادتان باشد تعطیلات شما ربطی به آبوهوا ندارد و اگر وضعیت هوایی بدبود برای رفتن اصرار نکنید، البته این را هم یادتان باشد که شرایط جوی کوهستان با شرایط جوی در شهر تفاوت دارد پس حتما قبل از شروع کوهنوردی، وضعیت جوی کوه را بررسی کنید. حتی اگر قصد دارید همان روز برگردید بهاندازه یک روز بیشتر خوراکی و آب همراه خود بردارید، خیلی از گمشدگان یا حادثهدیدگان کوهستان را در شرایطی پیدا میکنند که از گرسنگی و تشنگی ضعف کرده یا حتی بیهوش شدهاند درحالیکه آنها اگر به این نکته ساده عمل میکردند به این حالوروز نمیافتادند، پس همیشه فکر کنید که شاید مشکلی پیش بیاید وبنابراین بهاندازه یک روز بیشترغذا و آب با خودتان بردارید.»
محمدی تصریح میکند: «شاید باور کردنی نباشد اما در گفتوگو با خیلی از نجاتیافتگانی که در نقاطی خطرناک مانند لبه پرتگاهها، اعماق درهها یا اوج کوههای بلند و دیوارههای سنگی گیر افتادهاند متوجه شدهام که درصد بالایی از آنها میخواستهاند به خیال خود به «مناطق بکر» قدم بگذارند و مکان جدیدی را که حتی محلیها و افراد بومی جرئت رفتن به آنجا را نداشتهاند کشف کنند! آنوقت بدون کمترین تجهیزات قدم درراه گذاشته و پیش رفتهاند و وقتی به خود آمدهاند که دیگر نه راه پیش داشتهاند و نه راه پس. از طرفی در سالهای اخیر، با حوادث مربوط به سقوط غارهای یخی و برفی در استانهای مختلف مواجه بودهایم، اینها غارهایی هستند که از تجمع برف در تنگههای کوهستانی به وجود میآیند و بعدازآن که یخ و برف آنها شروع به ذوب شدن میکند، آب حاصل از ذوب یخها، از زیر آنها شروع به رد شدن میکند و غار بزرگ و بزرگتر میشود تا جایی که فقط پوستهای از برف و یخ باقی میماند، در این شرایط گاهی کوهنوردان آماتور و یا طبیعت گردان برای نشان دادن جرئت و شهامت خود بر روی این غارها شروع به راه رفتن میکنند که سقوط این غارهای طبیعی هرساله کشتهها و مجروحانی برجا میگذارد.»
زمان مهمترین عنصر در عملیات امداد و نجات است
بهروز محبی، کارشناس امداد و نجات نیز دراینباره میگوید: «زمان مهمترین عنصری است که من و همکارانم در هنگام انجام عملیات امداد و نجات همیشه با آن در رقابتیم، گاهی شاید حتی یک ربع زودتر رسیدن ما میتواند از مرگ یک انسان جلوگیری کند اما متأسفانه هنوز هم بااینهمه پیشرفت فناوری، همکاران من وقت زیادی را در تلاش برای یافتن محل ناپدیدشدگان و مصدوم شدگان کوهستان از دست میدهند زیرا بیشتر گمشدگان حتی نمیدانند که کجا هستند و در چنین شرایطی امدادگران باید آنها را پیدا کنند! یافتن آنها در بسیاری از موارد با نشانههای ناقصی که میدهند گاهی ساعتها زمان میبرد درحالیکه تنها با ارسال یک لوکیشن بهسادگی میتوانند امدادگران را به نقطهای که در آنجا گرفتار شدهاند برسانند. اگر نرمافزارهای لازم برای ارسال لوکیشن را ندارید همین الان دانلود کنید و لطفا در هنگام صعود حتما به نشانههای اصلیای که در کوه وجود دارد دقت کنید.»
مهارتهای بقا در کوهستان را یاد بگیرید
این کارشناس امداد و نجات بیان میکند: «تصور کنید که ناگهان میفهمید که مسیر را اشتباه آمدهاید و در کوهستانی خلوت و آرام گم شدهاید، استرس آنقدر شما را آشفته میکند که دیگر نمیتوانید درست فکر کنید، اگر در این شرایط مهارتهای لازم و آمادگی روانی برای چنین شرایطی را نداشته باشید تصمیمات بسیار بدی میگیرید مثلا با دیدن نزدیک شدن غروب آفتاب به خیال خود میانبرهایی را انتخاب میکنید تا قبل از تاریکی به پایین کوه برسید و همین میانبر آغاز یک اشتباه بزرگتر میشود و مانند دومینو حوادث بدو بدتر پیش میآید و بهاینترتیب گاهی یک گم شدن عادی میتواند یک فاجعه تلخ را شروع کند. در این شرایط سعی کنید قبل از هر کاری چند لحظه فکر کنید، یک برآورد کلی از شرایطی که در آن گرفتار شدهاید را بهدست بیاورید، بعد اگر دیدید که نمیتوانید بر مشکل غلبه کنید حتما با سازمانهای امدادی و ازجمله ۱۱۲ جمعیت هلالاحمر تماس بگیرید. اگر تلفن آنتن نمیدهد، یک نفر از گروه را بعد از استراحت و آرامش دنبال کمک بفرستید.»
هنگام مصدومیت چه کنیم؟
این کارشناس با اشاره به زمانی که خود فرد یا یکی از اعضای گروه مصدوم میشوند، میگوید: «اگر خودتان یا یک فرد از گروهتان مصدوم شده است، بدانید که حرکت کردن خصوصا در شرایطی که ستون فقرات آسیبدیده، صدمه غیرقابل جبرانی را دربرخواهد داشت پس حرکت نکنید و منتظر رسیدن امدادگران بمانید. نکته مهی که باید بهخاطر داشته باشید این است که در این شرایط گاهی برای فرار از تیغ آفتاب یا دور شدن از سرما و یخزدگی، مجبورید به غارها و یا شکافهای کوه پناه ببرید اما موضوع اصلی این است که از مسیر اصلی یا همان «پاکوب» نباید زیاد دور شوید چون چنانچه حادثهای برایتان رخ دهد و مثلا بیهوش شوید امدادگران نمیتوانند شما را بهراحتی پیدا کنند اما اگر مجبور شدید از مسیر اصلی دور شوید حتما نشانهگذاری کنید تا امدادگران بتوانند بهسرعت شما را پیدا کنند. اگر قرار باشد بهعنوان کسی که بهطور مستمر حوادث کوهستان را رصد میکند و عملیات امدادرسانی درصدها و شاید هزاران حادثه کوهستانی را در هرسال از نزدیک دنبال میکند یک توصیه داشته باشم این است که کوه، آنقدر بزرگ و پرعظمت است که باید با او دوست باشی در غیر این صورت تمامی کوهنوردان مغرور را به زیر میکشد، من در این سالها بزرگان کوهنوردیای را دیدهام که باوجود فتح قلههای دشوار دنیا، اما یکبار که گرفتار غرور شدهاند و مثلا در وضعیت جوی بد، عازم کوه شدهاند دیگر هرگز بازنگشتهاند.»
اقدامات ایمنی در کوهپیمایی
پیمان یاوری از رئوسای پیشین اداره امور مربیان اداره کل آموزشهای تخصصی و ضمن خدمات جمعیت هلالاحمر نیز درخصوص اقدامات ایمنی در کوهستان به ایرنا میگوید: «تمامی افراد برای حفظ ایمنی و محافظت از جان خود باید در روزهای برفی از رفتن به ارتفاعات و کوهپیمایی پرهیز کنند. اگر در هنگام کوهپیمایی در بهمن فرو رفتید، با هر وسیلهای جلو دهان و بینی خود را بپوشانید و سعی کنید با کمک دستها، یک پاکت یا یک کیسه نایلونی جلو صورت قرار دهید زیرا بیشتر مرگومیر ناشی از بهمن بهخاطر خفگی است، از اینرو ایجاد فضایی برای ورود هوا و تنفس مهمترین کاری است که میتوانید انجام دهید. اگر در بهمن فرو رفتید، نفس را در سینه حبس کنید زیرا این کار از ورود ذرات برف و یخزدگی ریهها و خفگی جلوگیری میکند. اگر در زیر بهمن مدفون شدید، به یاد داشته باشید باید در بهمن مثل زمانی که در آب هستید، شنا کنید تا خود را به روی سطح بهمن برسانید و به یاد داشته باشید چون زیر برف همهجا تاریک است ممکن است نتوانید تشخیص دهید که سمت بالا کدام سمت است، برای این کار میتوانید با بیرون انداختن آب دهان (به سمت بالا) آن را تشخیص دهید.»
این مربی و کوهنورد قدیمی توضیح میدهد: «اگر کوهنوردی در زیر بهمن مدفون شده بود به یاد داشته باشید سعی کنید نخ بهمن و وسایل فرد را پیدا کنید. (نخ بهمن طناب ۳ میلی متری به رنگ قرمز و به طول ۱۵ تا ۵۰ متر است که روی پوسته آن فلشی در یک جهت وجود دارد. نخ بهمن باید طوری به بدن وصل شود که جهت فلش آن به سمت فرد باشد) همچنین گشتن نواحی پایینتر از محل شروع بهمن و حرکت فرد، به یافتن فرد مفقود شده، بسیار کمک میکند. برای پیشگیری از خطرات ناشی از سقوط بهمن و کاهش قدرت آن، از قطع درختان در مناطق کوهستانی و کوهپایهای باید خودداری کنید و به یاد داشته باشید چنانچه در معرض سقوط بهمن قرار گرفتید، به سمت عوامل بازدارنده مانند درختها و درختچهها و سنگها حرکت کنید. به یاد داشته باشید هنگام سقوط بهمن، قبل از فرو رفتن در زیر برف، وسایلی از خود را به بالا پرتاب کنید تا جستجوگران بتوانند با یافتن آنها مسیر شما را تشخیص دهند.»
پیشتر حمید مساعدیان، رئیس کمیته امداد و نجات فدراسیون کوهنوردی و متخصص طب ارتفاع و پزشکی کوهستان، درباره دلایل اصلی حوادث کوهنوردی بهخصوص در فصل سرما به «رسانهها» گفته بود: «در کوهستان فصل سرما تعریف خاص و زمان خاصی ندارد. برخی مواقع حتی در اواسط تابستان، مثلا در بیستم مردادماه امسال در دماوند دمای منفی بیست درجه و برف را شاهد بودیم. اینکه یکزمان خاصی را فصل سرما در نظر بگیریم، اصلا منطقی نیست. به همین خاطر هر فردی که تصمیم میگیرد به این فعالیت ورزشی بپردازد، برای اصول ایمنی فردی خود، باید همه شرایط آب و هوایی و وضعیت هواشناسی و ارتفاع قلهای که قصد صعود آن را دارد در نظر بگیرد. زمانی شما تصمیم به صعود قله توچال و زمانی هم تصمیم به صعود قله دماوند دارید، این دوقله ۱۶۰۰ متر اختلاف ارتفاع دارند و هرچه ارتفاع افزایش پیدا کند، به ازای هر هزارمتر، شش و نیم درجه سانتیگراد از دمای هوا کاسته میشود. ارتفاع بالاتر قاعدتا سرعت باد بیشتری دارد، در نتیجه دمای حسیای که داریم کاملا متفاوت از آن دمای ثابتی است که دماسنج ارزیابی میکند. یک دمای منفی ده درجه در قله دماوند که تابستان میتواند نرمال باشد، با یک سرعت باد ۵۰ کیلومتر در ساعت، این دما را به منفی ۲۵درجه سانتیگراد خواهد رساند. پس نمیتوان گفت که فصل خاصی برای سرما داریم و از این تاریخ فصل سرما آغاز میشود. قاعدتا پاییز و زمستان شرایط سختتر و سرما شدیدتر است. سال گذشته در قله دماوند دمای منفی ۵۸درجه سانتیگراد با سرعت باد صدکیلومتر در ساعت را شاهد بودیم که این شرایط بسیار وحشتناک است و اگر بخواهیم اصول ایمنی را رعایت نکنیم، با جان خودمان بازی کردهایم و برای هر صعودی باید همه شرایط را ارزیابی کنیم.»
رئیس کمیته امداد و نجات فدراسیون کوهنوردی به مردم توصیه کرد که اگر تجهیزات ندارید صعود نکنید و لطفا براساس میزان تجهیزات و لوازم خود صعود کنید، قاعدتا فردی که میخواهد صعود به قله دماوند در فصل زمستان داشته باشد، با صعود زمستانه توچال یا کلکچال، میتواند همه باهم متفاوت باشد. حادثه ۵ دی ۹۹ را کسی فراموش نخواهد کرد. در ارتفاع ۳۲۰۰متری دمای هوا و سرعت باد به حدی رسید که ۱۲نفر جان خود را از دست دادند. پس اگر وسایل موردنیاز برای یک صعود ایمن را ندارید، اجازه ندارید خودتان را در معرض چنین خطری قرار دهید که متأسفانه در بسیاری مواقع منجر به مرگ افراد شده است.
کوهنوردی بهصورت انفرادی از مهمترین دلایل مرگومیر در کوهستان است
کاوه کاشفی، رئیس سابق هیئت کوهنوردی استان تهران نیز دراینباره به ما میگوید: «طبق تحقیقات انجامشده کوهنوردی بهصورت انفرادی از مهمترین دلایل مرگومیر در کوهستان است. بسیاری از کوهنوردان بعد از سالها کوهنوردی معتقدند که میتوانند بهتنهایی و بدون داشتن گروه به صعود بپردازند. شاهدیم که فرد هرچند حرفهای بوده بازهم ممکن است دچار مشکلاتی شود و زمانی که نیاز به کمک دارد کسی در کنار او نیست. همچنین اگر به آمار مرگومیر توجه کنیم درمییابیم که بسیاری به دلیل صعود تک نفره جان خود را از دست دادهاند. عامل بعدی که در تلفات کوهستانی تأثیرگذار است کمبود تجهیزات و لوازم کوهنوردی است. حتی در بعضیاوقات شاهدیم که کوهنوردان بدون داشتن وسایل و تجهیزات اولیه اقدام به صعود میکنند! چهبسا این لوازم گاهی اوقات زندگی دوباره به یک کوهنورد میدهد.»
کاشفی عنوان میکند: «برنامهریزی غلط آخرین عاملی است که در تلفات کوهستانی به چشم میخورد. این برنامهریزی غلط میتواند شامل انتخاب زمان نامناسب صعود و فرود باشد. همچنین نداشتن شناخت از تکنیکهای کوهنوردی و شرایط بیولوژی بدن از عواملی است که باعث جان باختن یک کوهنورد میشود. البته در آسیبشناسی این قضایا باید به نوع نگرش عموم مردم ایران نسبت به کوهنوردی توجه داشت. در هیچ کجای دنیا مردم کوهنوردی را جدا از تجهیزات استاندارد و مربی نمیبینند. ما حتی برای انجام بیخطرترین ورزشها هم نیاز به مربی و امکانات استاندارد داریم، حالآنکه در کوهستان بهعنوان یک محیط طبیعی و بکر، نه قابلیت امدادرسانی خوب وجود دارد و نه عملیات جستجو در آن بهخوبی انجام میپذیرد، عضویت در باشگاهها یا گروههای کوهنوردی، بهخودیخود در کاهش آمار تلفات کوهستانی تأثیرگذار است. مردم در ایران اغلب یا انفرادی کوهنوردی میکنند یا با دوستانی به کوه میروند که به لحاظ دانش کوهنوردی در سطح بالایی نیستند. ضمن اینکه ما در بخش جهتیابی، نقشهخوانی، کار با قطبنما یا جیپیاس هم ضعفهایی داریم که خود مشکلات را بیشتر میکند.»
اگر فاقد تجهیزات لازمید قید کوهنوردی را بزنید
عباس محمدی نیز از کارشناسان و صاحبنظران این حوزه میگوید: «حوادث کوهنوردی میتواند رخ ندهد اگر فقط ۱۰ توصیه مهم رعایت شود. این نکات هشدارهای پیش از حرکت و بعد از وقوع حوادث و گمشدگی است. یکی از دلایل مهم حوادث مربوط به سقوط از کوه، گم شدن در کوهستان و حتی یخزدگی، نداشتن وسایل و تجهیزات لازم کوهنوردی است، در این مورد فقط یک توصیه دارم و آن اینکه اگر تجهیزات لازم را ندارید قید کوهنوردی در ارتفاعات را حتی در تابستان بزنید. متأسفانه خیلی از ناپدیدشدگان کوهستان که بعد اجساد آنها در کوهستان یافت میشود، کسانی هستند که به خانواده یا دوستان خود نگفتهاند که کجا میروند و تا کی برمیگردند و برای همین کسی منتظر آنها نبوده که متوجه گمشدنشان شود، آنها در کوه گم شدهاند اما چون کسی نبوده که سازمانهای امدادی را از بازنگشتن آنها باخبر کند، در تنهایی جان باختهاند و مدتها بعد که کوهنوردی ازآنجا عبور کرده یا وقتیکه خودروی آنها چندین روز در نزدیکی کوه بر جامانده، کسی موضوع را خبر داده اما وقتیکه دیگر خیلی دیر شده است. یادتان باشد که هرگز تنها به کوهستان نروید.»
این کارشناس در ادامه میگوید: «بیشتر کوهنوردان حادثهدیده کسانی هستند که هیچ اطلاعی از وضعیت آبوهوایی نداشتهاند و همینطور یکباره وسایل خود را برداشتهاند و به دل کوهزدهاند و آنوقت حتی هنگام روبرو شدن با یک رگبار تند بهاری وحشتزده و غافلگیر شدهاند، غافلگیر شدن در کوهستان استرسی را به کوهنوردان وارد میکند که در آن تنهایی و خلوت کوهستان فکر آنها را مختل میکند و باعث میشود که پشت سر هم اشتباه کنند. البته یادتان باشد تعطیلات شما ربطی به آبوهوا ندارد و اگر وضعیت هوایی بدبود برای رفتن اصرار نکنید، البته این را هم یادتان باشد که شرایط جوی کوهستان با شرایط جوی در شهر تفاوت دارد پس حتما قبل از شروع کوهنوردی، وضعیت جوی کوه را بررسی کنید. حتی اگر قصد دارید همان روز برگردید بهاندازه یک روز بیشتر خوراکی و آب همراه خود بردارید، خیلی از گمشدگان یا حادثهدیدگان کوهستان را در شرایطی پیدا میکنند که از گرسنگی و تشنگی ضعف کرده یا حتی بیهوش شدهاند درحالیکه آنها اگر به این نکته ساده عمل میکردند به این حالوروز نمیافتادند، پس همیشه فکر کنید که شاید مشکلی پیش بیاید وبنابراین بهاندازه یک روز بیشترغذا و آب با خودتان بردارید.»
محمدی تصریح میکند: «شاید باور کردنی نباشد اما در گفتوگو با خیلی از نجاتیافتگانی که در نقاطی خطرناک مانند لبه پرتگاهها، اعماق درهها یا اوج کوههای بلند و دیوارههای سنگی گیر افتادهاند متوجه شدهام که درصد بالایی از آنها میخواستهاند به خیال خود به «مناطق بکر» قدم بگذارند و مکان جدیدی را که حتی محلیها و افراد بومی جرئت رفتن به آنجا را نداشتهاند کشف کنند! آنوقت بدون کمترین تجهیزات قدم درراه گذاشته و پیش رفتهاند و وقتی به خود آمدهاند که دیگر نه راه پیش داشتهاند و نه راه پس. از طرفی در سالهای اخیر، با حوادث مربوط به سقوط غارهای یخی و برفی در استانهای مختلف مواجه بودهایم، اینها غارهایی هستند که از تجمع برف در تنگههای کوهستانی به وجود میآیند و بعدازآن که یخ و برف آنها شروع به ذوب شدن میکند، آب حاصل از ذوب یخها، از زیر آنها شروع به رد شدن میکند و غار بزرگ و بزرگتر میشود تا جایی که فقط پوستهای از برف و یخ باقی میماند، در این شرایط گاهی کوهنوردان آماتور و یا طبیعت گردان برای نشان دادن جرئت و شهامت خود بر روی این غارها شروع به راه رفتن میکنند که سقوط این غارهای طبیعی هرساله کشتهها و مجروحانی برجا میگذارد.»
زمان مهمترین عنصر در عملیات امداد و نجات است
بهروز محبی، کارشناس امداد و نجات نیز دراینباره میگوید: «زمان مهمترین عنصری است که من و همکارانم در هنگام انجام عملیات امداد و نجات همیشه با آن در رقابتیم، گاهی شاید حتی یک ربع زودتر رسیدن ما میتواند از مرگ یک انسان جلوگیری کند اما متأسفانه هنوز هم بااینهمه پیشرفت فناوری، همکاران من وقت زیادی را در تلاش برای یافتن محل ناپدیدشدگان و مصدوم شدگان کوهستان از دست میدهند زیرا بیشتر گمشدگان حتی نمیدانند که کجا هستند و در چنین شرایطی امدادگران باید آنها را پیدا کنند! یافتن آنها در بسیاری از موارد با نشانههای ناقصی که میدهند گاهی ساعتها زمان میبرد درحالیکه تنها با ارسال یک لوکیشن بهسادگی میتوانند امدادگران را به نقطهای که در آنجا گرفتار شدهاند برسانند. اگر نرمافزارهای لازم برای ارسال لوکیشن را ندارید همین الان دانلود کنید و لطفا در هنگام صعود حتما به نشانههای اصلیای که در کوه وجود دارد دقت کنید.»
مهارتهای بقا در کوهستان را یاد بگیرید
این کارشناس امداد و نجات بیان میکند: «تصور کنید که ناگهان میفهمید که مسیر را اشتباه آمدهاید و در کوهستانی خلوت و آرام گم شدهاید، استرس آنقدر شما را آشفته میکند که دیگر نمیتوانید درست فکر کنید، اگر در این شرایط مهارتهای لازم و آمادگی روانی برای چنین شرایطی را نداشته باشید تصمیمات بسیار بدی میگیرید مثلا با دیدن نزدیک شدن غروب آفتاب به خیال خود میانبرهایی را انتخاب میکنید تا قبل از تاریکی به پایین کوه برسید و همین میانبر آغاز یک اشتباه بزرگتر میشود و مانند دومینو حوادث بدو بدتر پیش میآید و بهاینترتیب گاهی یک گم شدن عادی میتواند یک فاجعه تلخ را شروع کند. در این شرایط سعی کنید قبل از هر کاری چند لحظه فکر کنید، یک برآورد کلی از شرایطی که در آن گرفتار شدهاید را بهدست بیاورید، بعد اگر دیدید که نمیتوانید بر مشکل غلبه کنید حتما با سازمانهای امدادی و ازجمله ۱۱۲ جمعیت هلالاحمر تماس بگیرید. اگر تلفن آنتن نمیدهد، یک نفر از گروه را بعد از استراحت و آرامش دنبال کمک بفرستید.»
هنگام مصدومیت چه کنیم؟
این کارشناس با اشاره به زمانی که خود فرد یا یکی از اعضای گروه مصدوم میشوند، میگوید: «اگر خودتان یا یک فرد از گروهتان مصدوم شده است، بدانید که حرکت کردن خصوصا در شرایطی که ستون فقرات آسیبدیده، صدمه غیرقابل جبرانی را دربرخواهد داشت پس حرکت نکنید و منتظر رسیدن امدادگران بمانید. نکته مهی که باید بهخاطر داشته باشید این است که در این شرایط گاهی برای فرار از تیغ آفتاب یا دور شدن از سرما و یخزدگی، مجبورید به غارها و یا شکافهای کوه پناه ببرید اما موضوع اصلی این است که از مسیر اصلی یا همان «پاکوب» نباید زیاد دور شوید چون چنانچه حادثهای برایتان رخ دهد و مثلا بیهوش شوید امدادگران نمیتوانند شما را بهراحتی پیدا کنند اما اگر مجبور شدید از مسیر اصلی دور شوید حتما نشانهگذاری کنید تا امدادگران بتوانند بهسرعت شما را پیدا کنند. اگر قرار باشد بهعنوان کسی که بهطور مستمر حوادث کوهستان را رصد میکند و عملیات امدادرسانی درصدها و شاید هزاران حادثه کوهستانی را در هرسال از نزدیک دنبال میکند یک توصیه داشته باشم این است که کوه، آنقدر بزرگ و پرعظمت است که باید با او دوست باشی در غیر این صورت تمامی کوهنوردان مغرور را به زیر میکشد، من در این سالها بزرگان کوهنوردیای را دیدهام که باوجود فتح قلههای دشوار دنیا، اما یکبار که گرفتار غرور شدهاند و مثلا در وضعیت جوی بد، عازم کوه شدهاند دیگر هرگز بازنگشتهاند.»
اقدامات ایمنی در کوهپیمایی
پیمان یاوری از رئوسای پیشین اداره امور مربیان اداره کل آموزشهای تخصصی و ضمن خدمات جمعیت هلالاحمر نیز درخصوص اقدامات ایمنی در کوهستان به ایرنا میگوید: «تمامی افراد برای حفظ ایمنی و محافظت از جان خود باید در روزهای برفی از رفتن به ارتفاعات و کوهپیمایی پرهیز کنند. اگر در هنگام کوهپیمایی در بهمن فرو رفتید، با هر وسیلهای جلو دهان و بینی خود را بپوشانید و سعی کنید با کمک دستها، یک پاکت یا یک کیسه نایلونی جلو صورت قرار دهید زیرا بیشتر مرگومیر ناشی از بهمن بهخاطر خفگی است، از اینرو ایجاد فضایی برای ورود هوا و تنفس مهمترین کاری است که میتوانید انجام دهید. اگر در بهمن فرو رفتید، نفس را در سینه حبس کنید زیرا این کار از ورود ذرات برف و یخزدگی ریهها و خفگی جلوگیری میکند. اگر در زیر بهمن مدفون شدید، به یاد داشته باشید باید در بهمن مثل زمانی که در آب هستید، شنا کنید تا خود را به روی سطح بهمن برسانید و به یاد داشته باشید چون زیر برف همهجا تاریک است ممکن است نتوانید تشخیص دهید که سمت بالا کدام سمت است، برای این کار میتوانید با بیرون انداختن آب دهان (به سمت بالا) آن را تشخیص دهید.»
این مربی و کوهنورد قدیمی توضیح میدهد: «اگر کوهنوردی در زیر بهمن مدفون شده بود به یاد داشته باشید سعی کنید نخ بهمن و وسایل فرد را پیدا کنید. (نخ بهمن طناب ۳ میلی متری به رنگ قرمز و به طول ۱۵ تا ۵۰ متر است که روی پوسته آن فلشی در یک جهت وجود دارد. نخ بهمن باید طوری به بدن وصل شود که جهت فلش آن به سمت فرد باشد) همچنین گشتن نواحی پایینتر از محل شروع بهمن و حرکت فرد، به یافتن فرد مفقود شده، بسیار کمک میکند. برای پیشگیری از خطرات ناشی از سقوط بهمن و کاهش قدرت آن، از قطع درختان در مناطق کوهستانی و کوهپایهای باید خودداری کنید و به یاد داشته باشید چنانچه در معرض سقوط بهمن قرار گرفتید، به سمت عوامل بازدارنده مانند درختها و درختچهها و سنگها حرکت کنید. به یاد داشته باشید هنگام سقوط بهمن، قبل از فرو رفتن در زیر برف، وسایلی از خود را به بالا پرتاب کنید تا جستجوگران بتوانند با یافتن آنها مسیر شما را تشخیص دهند.»
تیتر خبرها
تیترهای روزنامه
-
بیموامیدهای رفاقت با کوهستان
-
«ریههای زمین» نیازمند توجه همهجانبه
-
رشد اهدای خون کمتر از نیاز بیمارستانها
-
عدم معاینه فنی دقیق خودروها در مراکز حاشیهای تهران
-
دولت سهم «کالابرگ» معلولان را دو برابر کند
-
ارز و تحریمها؛ گره بزرگ تأمین دارو در کشور
-
آمار دقیقی از فرهنگیان و دانشآموزان جان باخته در حوادث اخیر اعلام نشده است
