بازدارندگی حداکثری و پاسخ بدون محدودیت جغرافیایی
سید مقداد یوسفی
در دیدار ۹ آبان ۱۴۰۵ فرماندهان ارشد نیرو‌های مسلح با حضرت آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای، فرمانده معظم کل قوا، بر ضرورت «آمادگی رزمی هوشمندانه برای مقابله پرقدرت با دشمنان» تأکید شد و دستور داده شد هر سطح و نوعی از تهدید، با پاسخی فوری، اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی مواجه شود.این بیانات را باید فراتر از یک دستور نظامی و در چارچوب بازتعریف راهبرد بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران تحلیل کرد:
۱- عبور از بازدارندگی منفعل به بازدارندگی فعال
آمادگی رزمی هوشمندانه به معنای صرفاً افزایش تجهیزات و توان تسلیحاتی نیست؛ بلکه ترکیبی از ارتقای توان اطلاعاتی، شناخت دقیق تهدیدها، سرعت تصمیم‌گیری، هماهنگی عملیاتی و برخورداری از ظرفیت پاسخ متناسب است. هدف، تغییر محاسبات دشمن پیش از هرگونه اقدام تجاوزکارانه است.
۲- پایان محدودیت جغرافیایی در محاسبات بازدارندگی
تأکید بر پاسخ بدون محدودیت جغرافیایی، حامل این پیام راهبردی است که منشأ تهدید، صرفاً به مرز‌های سرزمینی محدود نمی‌شود. در دنیای امروز، تهدیدات نظامی، اطلاعاتی، سایبری و تروریستی می‌توانند ابعاد فرامرزی داشته باشند؛ بنابراین پاسخ‌گویی مؤثر نیز مستلزم شناخت و مدیریت ابعاد مختلف تهدید است.
۳- سرعت و اثرگذاری؛ دو مؤلفه تعیین‌کننده پاسخ دفاعی
پاسخی که با تأخیر انجام شود یا نتواند محاسبات طرف مقابل را تغییر دهد، ممکن است در بازدارندگی با محدودیت مواجه شود. تأکید بر پاسخ فوری و اثرگذار، نشان‌دهنده اهمیت آمادگی پیشینی، انسجام فرماندهی و برخورداری از ظرفیت واکنش متناسب در برابر تهدید‌های احتمالی است.
۴- فناوری و توان بومی؛ زیربنای قدرت دفاعی
ارتقای ساختار اطلاعاتی ـ نظامی، توسعه توانمندی‌های دفاعی بومی، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و به‌روزرسانی بانک اهداف، از محور‌های مطرح‌شده در این دیدار بود. این مؤلفه‌ها نشان می‌دهد که بازدارندگی در عصر جدید، علاوه بر قدرت آتش، به برتری اطلاعاتی، فناوری و شناخت دقیق محیط عملیاتی وابسته است.
۵- تعیین زمان و شرایط پایان درگیری
تأکید فرمانده کل قوا بر اینکه در صورت آغاز مجدد حملات نظامی یا تروریستی، نیرو‌های مسلح و ملت ایران زمان و شرایط پایان آن را تعیین خواهند کرد، حامل پیام روشنی درباره پرهیز از پذیرش تحمیل اراده طرف متجاوز است.
مجموع این مواضع، بر یک اصل اساسی استوار است: امنیت ملی با اتکا به آمادگی مستمر، قدرت دفاعی، هوشیاری اطلاعاتی و بازدارندگی معتبر حفظ می‌شود.البته قدرت نظامی زمانی به بازدارندگی پایدار منجر خواهد شد که با محاسبه دقیق، انسجام ملی، مدیریت هوشمندانه بحران و رعایت اصول حقوق بین‌الملل همراه باشد.
پیام نهایی این راهبرد آن است که هرگونه محاسبه برای تعرض به امنیت و تمامیت ارضی جمهوری اسلامی ایران باید با در نظر گرفتن هزینه‌ها و پیامد‌های جدی آن صورت گیرد.ایرانِ آماده، ایرانِ برخوردار از قدرت بازدارندگی است.
در دیدار ۹ آبان ۱۴۰۵ فرماندهان ارشد نیرو‌های مسلح با حضرت آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای، فرمانده معظم کل قوا، بر ضرورت «آمادگی رزمی هوشمندانه برای مقابله پرقدرت با دشمنان» تأکید شد و دستور داده شد هر سطح و نوعی از تهدید، با پاسخی فوری، اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی مواجه شود.این بیانات را باید فراتر از یک دستور نظامی و در چارچوب بازتعریف راهبرد بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران تحلیل کرد:
۱- عبور از بازدارندگی منفعل به بازدارندگی فعال
آمادگی رزمی هوشمندانه به معنای صرفاً افزایش تجهیزات و توان تسلیحاتی نیست؛ بلکه ترکیبی از ارتقای توان اطلاعاتی، شناخت دقیق تهدیدها، سرعت تصمیم‌گیری، هماهنگی عملیاتی و برخورداری از ظرفیت پاسخ متناسب است. هدف، تغییر محاسبات دشمن پیش از هرگونه اقدام تجاوزکارانه است.
۲- پایان محدودیت جغرافیایی در محاسبات بازدارندگی
تأکید بر پاسخ بدون محدودیت جغرافیایی، حامل این پیام راهبردی است که منشأ تهدید، صرفاً به مرز‌های سرزمینی محدود نمی‌شود. در دنیای امروز، تهدیدات نظامی، اطلاعاتی، سایبری و تروریستی می‌توانند ابعاد فرامرزی داشته باشند؛ بنابراین پاسخ‌گویی مؤثر نیز مستلزم شناخت و مدیریت ابعاد مختلف تهدید است.
۳- سرعت و اثرگذاری؛ دو مؤلفه تعیین‌کننده پاسخ دفاعی
پاسخی که با تأخیر انجام شود یا نتواند محاسبات طرف مقابل را تغییر دهد، ممکن است در بازدارندگی با محدودیت مواجه شود. تأکید بر پاسخ فوری و اثرگذار، نشان‌دهنده اهمیت آمادگی پیشینی، انسجام فرماندهی و برخورداری از ظرفیت واکنش متناسب در برابر تهدید‌های احتمالی است.
۴- فناوری و توان بومی؛ زیربنای قدرت دفاعی
ارتقای ساختار اطلاعاتی ـ نظامی، توسعه توانمندی‌های دفاعی بومی، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و به‌روزرسانی بانک اهداف، از محور‌های مطرح‌شده در این دیدار بود. این مؤلفه‌ها نشان می‌دهد که بازدارندگی در عصر جدید، علاوه بر قدرت آتش، به برتری اطلاعاتی، فناوری و شناخت دقیق محیط عملیاتی وابسته است.
۵- تعیین زمان و شرایط پایان درگیری
تأکید فرمانده کل قوا بر اینکه در صورت آغاز مجدد حملات نظامی یا تروریستی، نیرو‌های مسلح و ملت ایران زمان و شرایط پایان آن را تعیین خواهند کرد، حامل پیام روشنی درباره پرهیز از پذیرش تحمیل اراده طرف متجاوز است.
مجموع این مواضع، بر یک اصل اساسی استوار است: امنیت ملی با اتکا به آمادگی مستمر، قدرت دفاعی، هوشیاری اطلاعاتی و بازدارندگی معتبر حفظ می‌شود.البته قدرت نظامی زمانی به بازدارندگی پایدار منجر خواهد شد که با محاسبه دقیق، انسجام ملی، مدیریت هوشمندانه بحران و رعایت اصول حقوق بین‌الملل همراه باشد.
پیام نهایی این راهبرد آن است که هرگونه محاسبه برای تعرض به امنیت و تمامیت ارضی جمهوری اسلامی ایران باید با در نظر گرفتن هزینه‌ها و پیامد‌های جدی آن صورت گیرد.ایرانِ آماده، ایرانِ برخوردار از قدرت بازدارندگی است.
تیتر خبرها
تیترهای روزنامه
