آژیر قرمز در قفقاز

نوید کمالی
منطقه قفقاز جنوبی در سال‌های اخیر دستخوش تحولات ژئوپلیتیکی پرشتابی بوده که معادلات قدرت را در این منطقه حساس تغییر داده است. در این میان، «جمهوری آذربایجان» به‌منزله یکی از بازیگران کلیدی، مورد توجه قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای قرار گرفته است. روابط نزدیک و رو به گسترش این کشور با رژیم صهیونیستی، ابعاد جدیدی به پیچیدگی‌های ژئوپلیتیکی قفقاز جنوبی افزوده و نگرانی‌هایی را در میان کشور‌های همسایه، ازجمله کشورمان برانگیخته است. 
نظر به انتشار گزارش تحلیلی ویژه‌ای که به‌تازگی اندیشکده بگین- سادات (یکی از مهم‎ترین مراکز امنیتی مطالعات استراتژیک در اراضی اشغالی) با عنوان «آذربایجان: یکی از ارکان سیستم امنیت منطقه‌ای اسرائیل» منتشر کرده و چرایی اهمیت حوزه قفقاز و خاصه جمهوری آذربایجان برای رژیم صهیونی را بیان کرده است، عمق و دامنه روابط باکو ـ تل‌آویو
 بیش‌ازپیش آشکار شده است. نکته مهم اینجاست که گزارش مورداشاره باهدف ارائه به دولت جدید دونالد ترامپ تهیه شده و در آن آذربایجان به‌منزله یکی از ارکان کلیدی در راهبرد منطقه‌ای رژیم اشغالگر قدس معرفی شده است؛ لذا بررسی این گزارش و تأمل در گزاره‌های کلیدی آن برای کلیه سیاستمداران و کارشناسان مرتبط باسیاست خارجی و امنیت ملی کشورمان ضروری است.
باید به این نکته دقت داشت که جمهوری آذربایجان، به‌واسطه موقعیت ژئواستراتژیک خود به‌منزله پل ارتباطی میان آسیا و اروپا، ذخایر انرژی و همسایگی با قدرت‌های منطقه‌ای، چون ایران، روسیه و ترکیه، همواره از اهمیت ژئوپلیتیکی ویژه‌ای برخوردار بوده است، اما تحولات سال‌های اخیر، به‌ویژه جنگ دوم قره‌باغ و پیامد‌های آن، جایگاه این کشور را بیش‌ازپیش در کانون توجهات منطقه‌ای و بین‌المللی قرار داده است.   افزون بر آنچه بیان شد، نقش‌آفرینی پررنگ رژیم صهیونی در تحولات قفقاز جنوبی و به‌ویژه در جمهوری آذربایجان، به عاملی تعیین‌کننده در شکل‌گیری معادلات جدید قدرت در منطقه تبدیل شده است. رژیم صهیونی با سرمایه‌گذاری‌های گسترده در حوزه‌های نظامی، اقتصادی و اطلاعاتی در آذربایجان و به پشتوانه لابی‌گری‌های گسترده در ایالات‌متحده، به‌ویژه لابی‌های صهیونی و کمیته روابط عمومی آمریکا و اسرائیل (AIPAC)، نفوذ خود را در این کشور افزایش داده و از آن برای پیشبرد اهداف خود در منطقه استفاده می‌کند. گزارش اخیر اندیشکده بگین- سادات که به قلم سروان «الکساندر گرینبرگ»، افسر سابق اطلاعات نظامی ارتش رژیم صهیونی منتشر شده است، به‌صراحت آذربایجان را یکی از ستون‌های امنیت منطقه‌ای رژیم صهیونی معرفی می‌کند و دلایل متعددی را برای اهمیت استراتژیک این کشور برمی‌شمارد. وی بر این گزاره تأکید دارد که همسایگی آذربایجان با ایران و روسیه، این کشور را به یک پایگاه بالقوه برای عملیات‌های اطلاعاتی و نظامی علیه این دو کشور تبدیل می‌کند. 
آژیر قرمز در قفقاز