بیانیه خبرگان، مقاومت را به راهبردی فراگیر برای بازآرایی قدرت ملی تبدیل می‌کند
قدرت ملی در تراز جنگ
گروه سیاسی
بیانیه ۲۱ آبان ۱۴۰۵ مجلس خبرگان رهبری، از جهات مختلف متنی قابل تأمل است. اهمیت آن تنها در طرح چند مطالبه سیاسی و امنیتی یا تأکید دوباره بر ضرورت حفظ انسجام ملی نیست؛ بلکه در تصویری است که از شرایط کشور و اقتضائات مواجهه با دشمن ارائه می‌کند. در این بیانیه، جنگ صرفاً به معنای رویارویی نیروهای مسلح در یک جغرافیای مشخص نیست؛ بلکه عرصه‌ای فراگیر از تقابل اراده‌هاست که اقتصاد، معیشت مردم، وحدت اجتماعی، سیاست خارجی، توان دفاعی و حتی استقلال امنیتی منطقه را در بر می‌گیرد.
نکته مهم‌تر آن است که خبرگان، در مقام نهادی برخوردار از جایگاهی ویژه در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی، از مرحله توصیف شرایط عبور کرده و درباره چگونگی مواجهه با آن نیز سخن گفته است. از ضرورت تشکیل ستاد اقتصاد جنگ تا بازنگری در دکترین دفاعی، از بررسی خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای تا تأکید بر مقاومت منطقه‌ای و تغییر معادلات امنیتی غرب آسیا، مجموعه‌ای از گزاره‌ها کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند که می‌توان آنها را اجزای یک نگاه راهبردی واحد دانست.
برای فهم درست اهمیت این بیانیه، باید به پیوند میان این گزاره‌ها توجه کرد. مسئله فقط این نیست که ایران در برابر تهدید نظامی چه پاسخی خواهد داد؛ مسئله این است که چگونه می‌تواند در برابر یک راهبرد چندوجهی دشمن، قدرت ملی خود را در تمام عرصه‌ها حفظ و تقویت کند.
متن کامل بیانیه مجلس خبرگان رهبری
باسمه تعالی
«وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ»
مردم عزیز و انقلابی ایران اسلامی
سلام و رحمت خداوند بر شما
با سلام و درود به روح مطهر امام راحل و امام شهید (رضوان الله علیهما) و ارواح مطهر شهیدان عزیز انقلاب اسلامی و مقاومت اسلامی و آرزوی طول عمر با عزت برای رهبر عزیز انقلاب حضرت آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای (مدظله العالی) و پیروزی نهایی رزمندگان و قوای مسلح قهرمان اینک و پس از هشت ماه حضور هوشیارانه و دشمن‌شکن مردم رشید در میدان و خیابان و مقاومت خیره‌کننده نیروهای مسلح فداکار در صحنه نبرد، نکاتی را جهت استحضار شما تقدیم می‌کنیم:
۱. شهادت جانسوز حضرت صدیقه کبری فاطمه زهرا (علیها السلام) را به پیشگاه حضرت بقیة الله الأعظم (ارواحنا فداه) و به شما ملت شریف و محب اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) تسلیت می‌گوییم. لازم است ضمن عزاداری شایسته، شأن آن بانوی عظیم‌الشأن، با توسل به نور چشم پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) حضور در تجمعات و اتحاد مقدس هرچه باشکوه‌تر و منسجم‌تر ادامه یابد و روحانیت عزیز به ویژه مبلغان و خطیبان معزز با تأسی به آن بانوی گرامی با جهاد تبیین و بلاغ مبین مردم مبعوث را با سیره ایشان در دفاع از ولایت و مبارزه با ظلم و دفاع از مظلومان عالم بیشتر آشنا سازند.
۲. بی‌شک پیروزی‌های چشمگیر ایران اسلامی و ناکامی دشمنان متجاوز و پایان دادن به افسانه شکست‌ناپذیری آمریکای مستکبر بیش از هر چیز مرهون حضور و مقاومت و فداکاری شما مردم مبعوث و انسجام و اتحاد حول پرچم ایران سربلند و رهنمودهای رهبر حکیم و شجاع ما بوده است. و همچنانکه رهبر عزیز ما بیان فرمودند «هرگاه جبهه حق، توکل و استقامت و فداکاری داشته باشد جبهه باطل با هر قدرت و توان در برابر آن تاب نخواهد آورد».
۳. از آنجا که مردم، ستون اصلی قدرت ملی محسوب می‌شوند تلاش در جهت خدمت به این مردم و رفع مشکلات آنان به‌ویژه مشکلات معیشتی و اقتصادی مهم‌ترین مأموریت مسئولان خدمتگزار است. دشمن برای شکستن تاب‌آوری کشور به جنگ اقتصادی دل‌بسته است و تلاش مذبوحانه برای محاصره هوایی و زمینی کشور و آسیب زدن به شریان‌های اقتصادی، بخشی از این راهبرد است. بحمدلله با مجاهدت مستمر مسئولان گرامی، تاکنون تلاش دشمنان در این میدان نیز با شکست مواجه شده.
در چنین شرایطی شکل‌گیری ستاد اقتصاد جنگ با مشارکت قوای مختلف و اشراف و نظارت عالیه نهاد رهبری می‌تواند بیش از پیش به استحکام خط دفاعی کشور و شکل‌گیری آرایش جنگی در این عرصه مهم کمک کند.
در چنین شرایطی شکل‌گیری ستاد اقتصاد جنگ با مشارکت قوای مختلف و اشراف و نظارت عالیه نهاد رهبری می‌تواند بیش از پیش به استحکام خط دفاعی کشور و شکل‌گیری آرایش جنگی در این عرصه مهم کمک کند.
۴. تهدیدهای مکرر دشمن متجاوز به ویژه تهدید نسبت به دانش هسته‌ای کشور گویای آن است که نمی‌توان امیدی به نهادهای بین‌المللی مسئول در این زمینه داشت. لذا بررسی موضوع خروج از NPT و بازنگری در دکترین دفاعی کشور و ایجاد بازدارندگی لازم ضرورتی اجتناب‌ناپذیر شده و به مطالبه‌ای عمومی و ملی تبدیل گردیده؛ امید است که مسئولان محترم با بهره‌گیری از هدایت‌های حکیمانه رهبری عزیز به این مطالبه توجه نمایند.
۵. در صورتی که دشمنانِ ناکام، قصد امتحان مجدد بخت سیاه خود را داشته باشند و حمله دیگری را آغاز کنند همچنانکه رهبر حکیم و عزیز انقلاب بیان فرموده‌اند قطعاً با پاسخ فوری و اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی نیروهای قهرمان ما مواجه خواهند شد. دستگاه سیاست خارجی کشور نیز بایستی در همین مسیر گام بردارد و زبان گویای مقاومت و ایستادگی کشور باشد و پیام روشن و قاطع ایران اسلامی را به همه به ویژه همسایگان برساند.
همسایگان ما هم باید بدانند که امنیت این منطقه صرفاً به دست مردم منطقه قابل تأمین است و حضور بیگانگانی که از هزاران کیلومتر دورتر به اینجا آمده‌اند نه تنها کمکی به امنیت منطقه نمی‌کند، بلکه منشأ و علت اصلی ناامنی‌ها حضور همین اجانب و راه حل اصلی این بحران هم خروج این دشمنانِ دوست‌نما از منطقه است.
۶. مطابق بیان ارزشمند رهبر عزیز انقلاب اسلامی که بیان فرمودند «اگر کسانی هستند که تصور می‌کنند با امتیاز دادن به آمریکا می‌توان او را از دشمنی با ملت ایران منصرف کرد سخت در اشتباهند» و «کمترین گرایش تسلیم‌آمیز به دشمن سلطه‌گر، سرمایه عظیمی را که به برکت خون شهداء و با فداکاری آحاد ملت به دست آمده بر باد خواهد داد و دشمن مستکبر را برای زیاده‌خواهی بیشتر و جنگ‌ها و جسارت‌های بعدی جری‌تر خواهد کرد» از مسئولان خدمتگزار انتظار می‌رود در کنار نیروهای مسلح قهرمان و مردم مؤمن و فداکار، ذره‌ای از پیگیری مطالبات و حقوق ملت ایران عقب‌نشینی نکنند و اطمینان داشته باشند که در این راه از حمایت ملتِ مجاهد و عنایت الهی برخوردار خواهند بود.
۷. پیروزی‌های چشمگیر مجاهدان شجاع یمن و مقاومت تحسین‌برانگیز رزمندگان عزیز لبنان و همراهی دیگر اضلاع جبهه مقاومت نشان داد که راهبرد وحدتِ ساحات، راهبردی کارآمد و مؤثر است و حمایت مستمر از همسنگران عزیز در جبهه مقاومت بایستی از اولویت‌های مهمی باشد که به هیچ وجه دستخوش فراموشی و غفلت نشود.
۸. هجوم فرهنگی دشمن و ترویج و گسترش ناهنجاری‌های اجتماعی به ویژه در حوزه عفاف و حجاب نشان‌دهنده نقشه شوم دشمنان برای فروپاشی درونی جامعه اسلامی است و ضرورت صیانت بیشتر از سلامت فرهنگی و فضای پاک و معنوی این کشور مقدس را یادآور می‌شود. انتظار مردمِ مسلمان و شهیدداده این است که چنانکه خاک این سرزمین با خون مطهر هزاران شهید صیانت شده است، فضای فرهنگی آن هم باید از هجوم دشمنان بداندیش حراست شود.
مجدداً از دستگاه‌های مسئول تقاضا داریم که بیش از گذشته به این مطالبه مردم عزیز توجه داشته باشند و به وظیفه الهی و قانونی خود عمل کنند.
۹. شرایط بحرانی کشورهای اروپایی و اعتراضات گسترده‌ای که این روزها در خیابان‌های این کشورها دیده می‌شود و همچنین شکست سنگین جنگ‌طلبان متجاوز در انتخابات آمریکا و رژیم صهیونیستی نشان می‌دهد که شراکت با متجاوزان چه پیامدهایی برای آنان داشته و خواهد داشت. امیدواریم که این بیداری و خودآگاهی مردمی موجب تنبه مسئولان این کشورها شده و دست از پیروی و حمایت از رژیم مستکبر آمریکا و رژیم جعلی و کودک‌کش صهیونیستی بردارند.
۱۰. احکام ظالمانه دادگاه‌های برخی کشورهای منطقه علیه مردم و به‌ویژه جوانان و علمای این کشورها قلوب مسلمانان را جریحه‌دار کرده و خشم آنان را برانگیخته است. مجلس خبرگان رهبری این اقدام شرم‌آور و ظالمانه که تعرض آشکار به حقوق مذهبی مسلمانان و کرامت انسانی و جایگاه رفیع علمای دین است را به شدت محکوم می‌کند و از حکام این کشورها می‌خواهد از سرنوشت ظالمان و مستکبران عبرت گرفته و بر اساس اخوت اسلامی، احکام ظالمانه بر ضد مردم خویش به‌ویژه جوانان و علمای دین که خیرخواه مردم و کشور خود می‌باشند را لغو نمایند و بر انسجام مردم خویش در برابر دشمنان قسم‌خورده اسلام و مسلمین منطقه بیفزایند.
در پایان، طول عمر با عزت و کرامت رهبر عزیز و سربلندی و پیروزی روزافزون مردم و رزمندگان و موفقیت بیشتر مسئولان در خدمت به کشور و مردم را از خداوند بزرگ مسألت داریم و امیدواریم ادعیه زاکیه مولای ما حضرت بقیة الله (ارواحنا فداه) همواره شامل حال این امت و امام و انقلاب اسلامی باشد ان‌شاءالله.
والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته
مجلس خبرگان رهبری
۲۱ آبان ۱۴۰۵
یک بیانیه و چند جبهه به‌هم‌پیوسته
مردم؛ پشتوانه پیروزی و نقطه آغاز قدرت ملی
یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های این بیانیه، جایگاهی است که برای مردم در معادله قدرت کشور تعریف می‌کند. خبرگان، حضور و مقاومت مردم را نه یک پدیده حاشیه‌ای یا صرفاً عامل تقویت روحیه نیروهای مسلح، بلکه مهم‌ترین پشتوانه ناکامی دشمنان معرفی می‌کند. تعبیر «مردم مبعوث» نیز در همین چارچوب معنا پیدا می‌کند؛ مردمی که در منطق بیانیه، از تماشاگران تحولات جنگ به کنشگران اصلی سرنوشت کشور تبدیل شده‌اند.
این نگاه از یک جهت اهمیت ویژه دارد: پیروزی در جنگ، صرفاً با محاسبه خسارت‌های نظامی طرفین یا ارزیابی توان تسلیحاتی آنها تعریف نمی‌شود. اراده اجتماعی، حفظ انسجام، اعتماد عمومی و استمرار حضور مردم نیز جزئی از قدرت ملی است. به همین دلیل، بیانیه میان حضور خیابانی مردم، وحدت حول پرچم ایران و رهنمودهای رهبری و ناکامی دشمنان رابطه‌ای مستقیم برقرار می‌کند.
توجه به بند نخست بیانیه نیز در همین زمینه قابل تأمل است. پیوند دادن عزاداری فاطمیه با ادامه حضور اجتماعی، وحدت مقدس و جهاد تبیین نشان می‌دهد که از نگاه خبرگان، هویت دینی و حافظه تاریخی جامعه نیز از مؤلفه‌های قدرت ملی هستند. در این صورت‌بندی، فرهنگ دینی صرفاً امری فردی یا مناسکی نیست؛ بلکه می‌تواند پشتوانه‌ای برای حفظ همبستگی اجتماعی و مقاومت در برابر فشار خارجی باشد.
اقتصاد؛ حلقه تعیین‌کننده میان مقاومت و رضایت عمومی
شاید مهم‌ترین مطالبه اجرایی بیانیه را باید در پیشنهاد شکل‌گیری «ستاد اقتصاد جنگ» جست‌وجو کرد. این پیشنهاد از آن جهت اهمیت دارد که معیشت مردم را از یک موضوع صرفاً اقتصادی و اجتماعی به مسئله‌ای در متن امنیت ملی ارتقا می‌دهد.
دشمن در راهبرد فشار چندوجهی خود، تنها به دنبال وارد کردن خسارت نظامی نیست. فرسایش توان اقتصادی، دشوار کردن زندگی روزمره، ایجاد نارضایتی و تضعیف اعتماد عمومی می‌تواند مسیر دیگری برای کاهش قدرت مقاومت یک کشور باشد. از این منظر، حفظ قدرت خرید مردم، تأمین کالاهای ضروری، پایداری تولید، مدیریت بازار و جلوگیری از اختلال در شبکه‌های توزیع، همگی بخشی از دفاع ملی محسوب می‌شوند.
نکته مهم در پیشنهاد خبرگان، تأکید بر مشارکت قوای مختلف و اشراف و نظارت عالیه نهاد رهبری است. چنین سازوکاری قرار است از پراکندگی تصمیم‌گیری‌ها و اقدامات جزیره‌ای جلوگیری کند و مسائل اقتصادی را در سطحی فراتر از مأموریت روزمره یک دستگاه اجرایی دنبال کند.
البته تأکید بر اقتصاد جنگ نباید به معنای نادیده گرفتن عدالت اقتصادی یا عادی‌سازی مشکلات معیشتی باشد. اتفاقاً اگر قرار است اقتصاد به پشتوانه مقاومت تبدیل شود، نخستین وظیفه آن باید کاهش فشار بر زندگی مردم باشد. نمی‌توان از مردم انتظار داشت بار اصلی ایستادگی را بر دوش بکشند، اما در سیاست‌گذاری اقتصادی، اولویت همچنان با تصمیمات کوتاه‌مدت، پراکنده و فاقد اثر ملموس بر زندگی آنان باشد.
در واقع، پیام مهم این بند آن است که مقاومت تنها در جبهه نظامی معنا پیدا نمی‌کند؛ کارآمدی مدیریتی، عدالت در توزیع امکانات و محافظت از زندگی مردم نیز بخشی از آن است.
بازدارندگی؛ عبور از محاسبات گذشته
بند چهارم بیانیه، یکی از مهم‌ترین مواضع امنیتی آن را در خود جای داده است. کنار هم قرار گرفتن سه موضوع «بررسی خروج از NPT»، «بازنگری در دکترین دفاعی» و «ایجاد بازدارندگی لازم» نشان می‌دهد که مسئله امنیت ایران در سطحی فراتر از واکنش به تهدیدهای روزمره مورد توجه قرار گرفته است.
تأکید بر این موضوع در شرایطی صورت می‌گیرد که بیانیه، تهدیدهای مکرر علیه کشور و به‌ویژه دانش هسته‌ای را نشانه‌ای از ناکارآمدی نهادهای بین‌المللی در تأمین امنیت و حقوق ایران معرفی می‌کند. پیام سیاسی این صورت‌بندی روشن است: کشوری که با تهدید نظامی و تعرض به زیرساخت‌های راهبردی خود مواجه است، نمی‌تواند امنیتش را صرفاً به ضمانت‌های نهادهایی واگذار کند که در عمل از انجام مسئولیت خود ناتوان بوده‌اند.
با این حال، در خواندن این بند باید دقت داشت که خبرگان از «بررسی موضوع خروج از NPT» سخن گفته است، نه اعلام خروج قطعی از این پیمان. همچنین بیانیه به‌صراحت از تصمیم برای ساخت سلاح هسته‌ای سخنی نمی‌گوید. بنابراین نباید میان خروج احتمالی از یک پیمان بین‌المللی، تغییر دکترین دفاعی و تصمیم درباره ماهیت برنامه هسته‌ای کشور خلط کرد. اینها موضوعاتی متفاوت با پیامدهای حقوقی، فنی و راهبردی متفاوت‌اند.
اهمیت موضع خبرگان در این است که بحث بازدارندگی را به سطح یک مطالبه عمومی و ملی ارتقا می‌دهد و از مسئولان می‌خواهد در چارچوب هدایت‌های رهبری به آن توجه کنند. این مسئله می‌تواند به معنای بازنگری جدی در محاسبات پیشین امنیتی کشور و ارزیابی دوباره نسبت میان تعهدات بین‌المللی و ضرورت‌های دفاعی باشد.
در کنار آن، بند پنجم بیانیه با تأکید بر پاسخ «فوری و اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی» به هرگونه حمله جدید، دامنه بازدارندگی را از مرزهای جغرافیایی ایران فراتر می‌برد. در این منطق، دشمن نباید تصور کند که می‌تواند زمان، مکان و ابعاد درگیری را یک‌طرفه تعیین کند و هزینه تجاوز را به جغرافیای ایران محدود سازد.
دیپلماسی در امتداد قدرت دفاعی
یکی دیگر از نکات قابل توجه بیانیه، تعریف مأموریت دستگاه سیاست خارجی است. از نگاه خبرگان، دیپلماسی نباید در نقطه مقابل مقاومت قرار گیرد یا به عرصه‌ای برای تعدیل یک‌طرفه مطالبات ایران تبدیل شود؛ بلکه باید زبان گویای ایستادگی کشور باشد و پیام روشن ایران را به بازیگران خارجی، به‌ویژه همسایگان، منتقل کند.
بند ششم نیز این نگاه را تکمیل می‌کند. تأکید بر پرهیز از هرگونه گرایش تسلیم‌آمیز و عقب‌نشینی نکردن از حقوق و مطالبات ملت ایران، نشان‌دهنده مرزبندی بیانیه با سیاستی است که ممکن است امتیازدهی را جایگزین حل واقعی تعارض با دشمن کند.
در این چارچوب، دیپلماسی زمانی کارآمد است که بتواند دستاوردهای قدرت ملی را حفظ کند، از تشدید تهدیدها جلوگیری کند و زمینه تأمین منافع کشور را فراهم آورد؛ نه اینکه خود به عاملی برای تضعیف ظرفیت‌های بازدارنده تبدیل شود. این تمایز، به‌خصوص در شرایطی که مذاکره و مواجهه نظامی می‌توانند به‌صورت هم‌زمان در محاسبات طرفین حضور داشته باشند، اهمیت زیادی دارد.
امنیت منطقه‌ای؛ مسئله‌ای فراتر از مرزهای ایران
بیانیه خبرگان در ترسیم چارچوب امنیتی خود، به نقش همسایگان و حضور قدرت‌های فرامنطقه‌ای نیز توجه می‌کند. گزاره اصلی این بخش آن است که امنیت غرب آسیا باید به دست کشورهای همین منطقه تأمین شود و حضور نیروهای بیگانه نه تنها ضامن ثبات نیست، بلکه از عوامل اصلی ناامنی به شمار می‌رود.
این نگاه، دعوتی به بازاندیشی در معماری امنیتی منطقه است؛ معماری‌ای که در آن کشورهای منطقه به جای اتکا به چترهای امنیتی خارجی، مسئولیت بیشتری در تأمین امنیت مشترک خود بر عهده بگیرند.
البته این رویکرد زمانی به یک نظم پایدار تبدیل می‌شود که منافع و نگرانی‌های امنیتی همسایگان نیز در آن لحاظ شود. امنیت منطقه‌ای با شعار تحقق پیدا نمی‌کند؛ بلکه به توافق‌های پایدار، اعتمادسازی و پذیرش نقش مشروع دیگر بازیگران منطقه نیاز دارد. تأکید بیانیه بر خروج نیروهای بیگانه، در حقیقت طرح یک جهت‌گیری راهبردی برای تغییر مبنای این نظم امنیتی است.
در همین چارچوب، حمایت از مقاومت یمن و لبنان و تأکید بر راهبرد «وحدت ساحات» اهمیت پیدا می‌کند. خبرگان، تجربه همکاری و هم‌افزایی جبهه مقاومت را یک ظرفیت مؤثر در برابر فشارهای مشترک دشمنان ارزیابی می‌کند و استمرار حمایت از نیروهای این جبهه را در زمره اولویت‌های مهم کشور قرار می‌دهد.
این موضع نشان می‌دهد که در نگاه خبرگان، امنیت ایران از تحولات پیرامونی خود جدا نیست. جبهه مقاومت و پیوندهای راهبردی منطقه‌ای، بخشی از محیط امنیتی ایران محسوب می‌شوند و در محاسبات دفاعی و سیاسی کشور جایگاهی مستقل دارند.
جبهه‌های فرهنگی و سیاسی؛ ابعاد دیگر یک تقابل
مرور بندهای هشتم تا دهم بیانیه نشان می‌دهد که صورت‌بندی خبرگان از تقابل جاری، به عرصه نظامی و اقتصادی محدود نمی‌شود. تأکید بر عفاف و حجاب و صیانت فرهنگی در بند هشتم، نشان‌دهنده آن است که این نهاد، انسجام فرهنگی و هویتی جامعه را نیز از مؤلفه‌های مهم مقاومت در برابر فشار خارجی می‌داند.
همچنین اشاره به تحولات اروپا و آمریکا در بند نهم، بیانگر آن است که بیانیه، تقابل جاری را در چارچوبی وسیع‌تر از روابط دوجانبه ایران و آمریکا تحلیل می‌کند و به تحولات داخلی کشورهای حامی تجاوز نیز توجه دارد.
بند دهم نیز با محکومیت احکام قضایی علیه مردم، جوانان و علمای برخی کشورهای منطقه، بُعد دیگری از این نگاه را آشکار می‌کند: دفاع از حقوق مذهبی و کرامت علمای دینی، در چارچوبی فراتر از مرزهای ملی و مبتنی بر مفهوم اخوت اسلامی.
در مجموع، بیانیه با کنار هم قرار دادن مسائل فرهنگی، سیاسی، امنیتی و مذهبی، تصویری چندلایه از شرایط منطقه و جهان ارائه می‌دهد. این تصویر بر آن است که فشار بر ایران و جبهه مقاومت، تنها از مسیر نظامی دنبال نمی‌شود و مقابله با آن نیز نیازمند حفظ انسجام در تمام این عرصه‌هاست.
از موضع راهبردی تا مسئولیت تاریخی
آنچه بیانیه مجلس خبرگان را از یک اعلام موضع متعارف متمایز می‌کند، پیوند دادن مجموعه‌ای از مسائل به ظاهر جداگانه در قالب یک منظومه سیاسی و امنیتی است. مردم، اقتصاد، توان دفاعی، سیاست خارجی، جبهه مقاومت و فرهنگ، در این منظومه اجزای مستقل و بی‌ارتباط نیستند؛ بلکه هرکدام بخشی از قدرت ملی و از شرایط لازم برای حفظ استقلال کشور به شمار می‌روند.
با این همه، باید میان ترسیم یک جهت‌گیری راهبردی و تدوین برنامه اجرایی کامل تفاوت گذاشت. بیانیه در برخی موارد، از جمله تشکیل ستاد اقتصاد جنگ یا بررسی خروج از NPT، مطالبه و پیشنهاد مشخصی مطرح می‌کند، اما درباره ساختار اجرایی، زمان‌بندی و سازوکار عملیاتی این اقدامات وارد جزئیات نمی‌شود. از همین رو، اهمیت بعدی این متن به میزان جدیت مسئولان در تبدیل مطالبات آن به سیاست‌های روشن و قابل ارزیابی وابسته است.
به‌خصوص در عرصه اقتصاد، نمی‌توان از ضرورت حفظ تاب‌آوری سخن گفت، اما نسبت به فشار معیشتی مردم بی‌تفاوت بود. در عرصه دفاعی نیز بازدارندگی مؤثر مستلزم محاسبه دقیق، تصمیم‌گیری متناسب و برخورداری از ظرفیت‌های واقعی است. در سیاست خارجی هم مقاومت زمانی به دستاورد پایدار تبدیل می‌شود که با شناخت دقیق معادلات منطقه‌ای و بهره‌گیری هوشمندانه از ابزارهای دیپلماتیک همراه باشد.
پیام محوری بیانیه را شاید بتوان در یک گزاره خلاصه کرد: قدرت ایران تنها در توان موشکی و نظامی آن خلاصه نمی‌شود؛ این قدرت از مردم آغاز می‌شود، در اقتصاد و انسجام اجتماعی استمرار می‌یابد، در میدان دفاعی به بازدارندگی تبدیل می‌شود و در سیاست خارجی و عمق راهبردی منطقه‌ای امتداد پیدا می‌کند.
ایران برای عبور از شرایط کنونی، بیش از هر چیز به فهم همین پیوستگی نیاز دارد. مقاومت، هنگامی به یک راهبرد ملی مؤثر تبدیل می‌شود که مردم در آن احساس امنیت و عدالت کنند، اقتصاد توان تحمل فشارها را داشته باشد، سیاست خارجی از پشتوانه قدرت ملی برخوردار باشد و دشمن در محاسبات خود به این جمع‌بندی برسد که هیچ‌یک از جبهه‌های قدرت ایران، نقطه‌ای بی‌دفاع و قابل بهره‌برداری نیست.
بیانیه خبرگان را می‌توان دعوتی به چنین نگاهی دانست؛ نگاهی که در آن دفاع از کشور، فقط مأموریت نیروهای مسلح نیست، بلکه مسئولیتی مشترک میان مردم و همه ارکان حاکمیت است.
بیانیه ۲۱ آبان ۱۴۰۵ مجلس خبرگان رهبری، از جهات مختلف متنی قابل تأمل است. اهمیت آن تنها در طرح چند مطالبه سیاسی و امنیتی یا تأکید دوباره بر ضرورت حفظ انسجام ملی نیست؛ بلکه در تصویری است که از شرایط کشور و اقتضائات مواجهه با دشمن ارائه می‌کند. در این بیانیه، جنگ صرفاً به معنای رویارویی نیروهای مسلح در یک جغرافیای مشخص نیست؛ بلکه عرصه‌ای فراگیر از تقابل اراده‌هاست که اقتصاد، معیشت مردم، وحدت اجتماعی، سیاست خارجی، توان دفاعی و حتی استقلال امنیتی منطقه را در بر می‌گیرد.
نکته مهم‌تر آن است که خبرگان، در مقام نهادی برخوردار از جایگاهی ویژه در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی، از مرحله توصیف شرایط عبور کرده و درباره چگونگی مواجهه با آن نیز سخن گفته است. از ضرورت تشکیل ستاد اقتصاد جنگ تا بازنگری در دکترین دفاعی، از بررسی خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای تا تأکید بر مقاومت منطقه‌ای و تغییر معادلات امنیتی غرب آسیا، مجموعه‌ای از گزاره‌ها کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند که می‌توان آنها را اجزای یک نگاه راهبردی واحد دانست.
برای فهم درست اهمیت این بیانیه، باید به پیوند میان این گزاره‌ها توجه کرد. مسئله فقط این نیست که ایران در برابر تهدید نظامی چه پاسخی خواهد داد؛ مسئله این است که چگونه می‌تواند در برابر یک راهبرد چندوجهی دشمن، قدرت ملی خود را در تمام عرصه‌ها حفظ و تقویت کند.
متن کامل بیانیه مجلس خبرگان رهبری
باسمه تعالی
«وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ»
مردم عزیز و انقلابی ایران اسلامی
سلام و رحمت خداوند بر شما
با سلام و درود به روح مطهر امام راحل و امام شهید (رضوان الله علیهما) و ارواح مطهر شهیدان عزیز انقلاب اسلامی و مقاومت اسلامی و آرزوی طول عمر با عزت برای رهبر عزیز انقلاب حضرت آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای (مدظله العالی) و پیروزی نهایی رزمندگان و قوای مسلح قهرمان اینک و پس از هشت ماه حضور هوشیارانه و دشمن‌شکن مردم رشید در میدان و خیابان و مقاومت خیره‌کننده نیروهای مسلح فداکار در صحنه نبرد، نکاتی را جهت استحضار شما تقدیم می‌کنیم:
۱. شهادت جانسوز حضرت صدیقه کبری فاطمه زهرا (علیها السلام) را به پیشگاه حضرت بقیة الله الأعظم (ارواحنا فداه) و به شما ملت شریف و محب اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) تسلیت می‌گوییم. لازم است ضمن عزاداری شایسته، شأن آن بانوی عظیم‌الشأن، با توسل به نور چشم پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) حضور در تجمعات و اتحاد مقدس هرچه باشکوه‌تر و منسجم‌تر ادامه یابد و روحانیت عزیز به ویژه مبلغان و خطیبان معزز با تأسی به آن بانوی گرامی با جهاد تبیین و بلاغ مبین مردم مبعوث را با سیره ایشان در دفاع از ولایت و مبارزه با ظلم و دفاع از مظلومان عالم بیشتر آشنا سازند.
۲. بی‌شک پیروزی‌های چشمگیر ایران اسلامی و ناکامی دشمنان متجاوز و پایان دادن به افسانه شکست‌ناپذیری آمریکای مستکبر بیش از هر چیز مرهون حضور و مقاومت و فداکاری شما مردم مبعوث و انسجام و اتحاد حول پرچم ایران سربلند و رهنمودهای رهبر حکیم و شجاع ما بوده است. و همچنانکه رهبر عزیز ما بیان فرمودند «هرگاه جبهه حق، توکل و استقامت و فداکاری داشته باشد جبهه باطل با هر قدرت و توان در برابر آن تاب نخواهد آورد».
۳. از آنجا که مردم، ستون اصلی قدرت ملی محسوب می‌شوند تلاش در جهت خدمت به این مردم و رفع مشکلات آنان به‌ویژه مشکلات معیشتی و اقتصادی مهم‌ترین مأموریت مسئولان خدمتگزار است. دشمن برای شکستن تاب‌آوری کشور به جنگ اقتصادی دل‌بسته است و تلاش مذبوحانه برای محاصره هوایی و زمینی کشور و آسیب زدن به شریان‌های اقتصادی، بخشی از این راهبرد است. بحمدلله با مجاهدت مستمر مسئولان گرامی، تاکنون تلاش دشمنان در این میدان نیز با شکست مواجه شده.
در چنین شرایطی شکل‌گیری ستاد اقتصاد جنگ با مشارکت قوای مختلف و اشراف و نظارت عالیه نهاد رهبری می‌تواند بیش از پیش به استحکام خط دفاعی کشور و شکل‌گیری آرایش جنگی در این عرصه مهم کمک کند.
در چنین شرایطی شکل‌گیری ستاد اقتصاد جنگ با مشارکت قوای مختلف و اشراف و نظارت عالیه نهاد رهبری می‌تواند بیش از پیش به استحکام خط دفاعی کشور و شکل‌گیری آرایش جنگی در این عرصه مهم کمک کند.
۴. تهدیدهای مکرر دشمن متجاوز به ویژه تهدید نسبت به دانش هسته‌ای کشور گویای آن است که نمی‌توان امیدی به نهادهای بین‌المللی مسئول در این زمینه داشت. لذا بررسی موضوع خروج از NPT و بازنگری در دکترین دفاعی کشور و ایجاد بازدارندگی لازم ضرورتی اجتناب‌ناپذیر شده و به مطالبه‌ای عمومی و ملی تبدیل گردیده؛ امید است که مسئولان محترم با بهره‌گیری از هدایت‌های حکیمانه رهبری عزیز به این مطالبه توجه نمایند.
۵. در صورتی که دشمنانِ ناکام، قصد امتحان مجدد بخت سیاه خود را داشته باشند و حمله دیگری را آغاز کنند همچنانکه رهبر حکیم و عزیز انقلاب بیان فرموده‌اند قطعاً با پاسخ فوری و اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی نیروهای قهرمان ما مواجه خواهند شد. دستگاه سیاست خارجی کشور نیز بایستی در همین مسیر گام بردارد و زبان گویای مقاومت و ایستادگی کشور باشد و پیام روشن و قاطع ایران اسلامی را به همه به ویژه همسایگان برساند.
همسایگان ما هم باید بدانند که امنیت این منطقه صرفاً به دست مردم منطقه قابل تأمین است و حضور بیگانگانی که از هزاران کیلومتر دورتر به اینجا آمده‌اند نه تنها کمکی به امنیت منطقه نمی‌کند، بلکه منشأ و علت اصلی ناامنی‌ها حضور همین اجانب و راه حل اصلی این بحران هم خروج این دشمنانِ دوست‌نما از منطقه است.
۶. مطابق بیان ارزشمند رهبر عزیز انقلاب اسلامی که بیان فرمودند «اگر کسانی هستند که تصور می‌کنند با امتیاز دادن به آمریکا می‌توان او را از دشمنی با ملت ایران منصرف کرد سخت در اشتباهند» و «کمترین گرایش تسلیم‌آمیز به دشمن سلطه‌گر، سرمایه عظیمی را که به برکت خون شهداء و با فداکاری آحاد ملت به دست آمده بر باد خواهد داد و دشمن مستکبر را برای زیاده‌خواهی بیشتر و جنگ‌ها و جسارت‌های بعدی جری‌تر خواهد کرد» از مسئولان خدمتگزار انتظار می‌رود در کنار نیروهای مسلح قهرمان و مردم مؤمن و فداکار، ذره‌ای از پیگیری مطالبات و حقوق ملت ایران عقب‌نشینی نکنند و اطمینان داشته باشند که در این راه از حمایت ملتِ مجاهد و عنایت الهی برخوردار خواهند بود.
۷. پیروزی‌های چشمگیر مجاهدان شجاع یمن و مقاومت تحسین‌برانگیز رزمندگان عزیز لبنان و همراهی دیگر اضلاع جبهه مقاومت نشان داد که راهبرد وحدتِ ساحات، راهبردی کارآمد و مؤثر است و حمایت مستمر از همسنگران عزیز در جبهه مقاومت بایستی از اولویت‌های مهمی باشد که به هیچ وجه دستخوش فراموشی و غفلت نشود.
۸. هجوم فرهنگی دشمن و ترویج و گسترش ناهنجاری‌های اجتماعی به ویژه در حوزه عفاف و حجاب نشان‌دهنده نقشه شوم دشمنان برای فروپاشی درونی جامعه اسلامی است و ضرورت صیانت بیشتر از سلامت فرهنگی و فضای پاک و معنوی این کشور مقدس را یادآور می‌شود. انتظار مردمِ مسلمان و شهیدداده این است که چنانکه خاک این سرزمین با خون مطهر هزاران شهید صیانت شده است، فضای فرهنگی آن هم باید از هجوم دشمنان بداندیش حراست شود.
مجدداً از دستگاه‌های مسئول تقاضا داریم که بیش از گذشته به این مطالبه مردم عزیز توجه داشته باشند و به وظیفه الهی و قانونی خود عمل کنند.
۹. شرایط بحرانی کشورهای اروپایی و اعتراضات گسترده‌ای که این روزها در خیابان‌های این کشورها دیده می‌شود و همچنین شکست سنگین جنگ‌طلبان متجاوز در انتخابات آمریکا و رژیم صهیونیستی نشان می‌دهد که شراکت با متجاوزان چه پیامدهایی برای آنان داشته و خواهد داشت. امیدواریم که این بیداری و خودآگاهی مردمی موجب تنبه مسئولان این کشورها شده و دست از پیروی و حمایت از رژیم مستکبر آمریکا و رژیم جعلی و کودک‌کش صهیونیستی بردارند.
۱۰. احکام ظالمانه دادگاه‌های برخی کشورهای منطقه علیه مردم و به‌ویژه جوانان و علمای این کشورها قلوب مسلمانان را جریحه‌دار کرده و خشم آنان را برانگیخته است. مجلس خبرگان رهبری این اقدام شرم‌آور و ظالمانه که تعرض آشکار به حقوق مذهبی مسلمانان و کرامت انسانی و جایگاه رفیع علمای دین است را به شدت محکوم می‌کند و از حکام این کشورها می‌خواهد از سرنوشت ظالمان و مستکبران عبرت گرفته و بر اساس اخوت اسلامی، احکام ظالمانه بر ضد مردم خویش به‌ویژه جوانان و علمای دین که خیرخواه مردم و کشور خود می‌باشند را لغو نمایند و بر انسجام مردم خویش در برابر دشمنان قسم‌خورده اسلام و مسلمین منطقه بیفزایند.
در پایان، طول عمر با عزت و کرامت رهبر عزیز و سربلندی و پیروزی روزافزون مردم و رزمندگان و موفقیت بیشتر مسئولان در خدمت به کشور و مردم را از خداوند بزرگ مسألت داریم و امیدواریم ادعیه زاکیه مولای ما حضرت بقیة الله (ارواحنا فداه) همواره شامل حال این امت و امام و انقلاب اسلامی باشد ان‌شاءالله.
والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته
مجلس خبرگان رهبری
۲۱ آبان ۱۴۰۵
یک بیانیه و چند جبهه به‌هم‌پیوسته
مردم؛ پشتوانه پیروزی و نقطه آغاز قدرت ملی
یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های این بیانیه، جایگاهی است که برای مردم در معادله قدرت کشور تعریف می‌کند. خبرگان، حضور و مقاومت مردم را نه یک پدیده حاشیه‌ای یا صرفاً عامل تقویت روحیه نیروهای مسلح، بلکه مهم‌ترین پشتوانه ناکامی دشمنان معرفی می‌کند. تعبیر «مردم مبعوث» نیز در همین چارچوب معنا پیدا می‌کند؛ مردمی که در منطق بیانیه، از تماشاگران تحولات جنگ به کنشگران اصلی سرنوشت کشور تبدیل شده‌اند.
این نگاه از یک جهت اهمیت ویژه دارد: پیروزی در جنگ، صرفاً با محاسبه خسارت‌های نظامی طرفین یا ارزیابی توان تسلیحاتی آنها تعریف نمی‌شود. اراده اجتماعی، حفظ انسجام، اعتماد عمومی و استمرار حضور مردم نیز جزئی از قدرت ملی است. به همین دلیل، بیانیه میان حضور خیابانی مردم، وحدت حول پرچم ایران و رهنمودهای رهبری و ناکامی دشمنان رابطه‌ای مستقیم برقرار می‌کند.
توجه به بند نخست بیانیه نیز در همین زمینه قابل تأمل است. پیوند دادن عزاداری فاطمیه با ادامه حضور اجتماعی، وحدت مقدس و جهاد تبیین نشان می‌دهد که از نگاه خبرگان، هویت دینی و حافظه تاریخی جامعه نیز از مؤلفه‌های قدرت ملی هستند. در این صورت‌بندی، فرهنگ دینی صرفاً امری فردی یا مناسکی نیست؛ بلکه می‌تواند پشتوانه‌ای برای حفظ همبستگی اجتماعی و مقاومت در برابر فشار خارجی باشد.
اقتصاد؛ حلقه تعیین‌کننده میان مقاومت و رضایت عمومی
شاید مهم‌ترین مطالبه اجرایی بیانیه را باید در پیشنهاد شکل‌گیری «ستاد اقتصاد جنگ» جست‌وجو کرد. این پیشنهاد از آن جهت اهمیت دارد که معیشت مردم را از یک موضوع صرفاً اقتصادی و اجتماعی به مسئله‌ای در متن امنیت ملی ارتقا می‌دهد.
دشمن در راهبرد فشار چندوجهی خود، تنها به دنبال وارد کردن خسارت نظامی نیست. فرسایش توان اقتصادی، دشوار کردن زندگی روزمره، ایجاد نارضایتی و تضعیف اعتماد عمومی می‌تواند مسیر دیگری برای کاهش قدرت مقاومت یک کشور باشد. از این منظر، حفظ قدرت خرید مردم، تأمین کالاهای ضروری، پایداری تولید، مدیریت بازار و جلوگیری از اختلال در شبکه‌های توزیع، همگی بخشی از دفاع ملی محسوب می‌شوند.
نکته مهم در پیشنهاد خبرگان، تأکید بر مشارکت قوای مختلف و اشراف و نظارت عالیه نهاد رهبری است. چنین سازوکاری قرار است از پراکندگی تصمیم‌گیری‌ها و اقدامات جزیره‌ای جلوگیری کند و مسائل اقتصادی را در سطحی فراتر از مأموریت روزمره یک دستگاه اجرایی دنبال کند.
البته تأکید بر اقتصاد جنگ نباید به معنای نادیده گرفتن عدالت اقتصادی یا عادی‌سازی مشکلات معیشتی باشد. اتفاقاً اگر قرار است اقتصاد به پشتوانه مقاومت تبدیل شود، نخستین وظیفه آن باید کاهش فشار بر زندگی مردم باشد. نمی‌توان از مردم انتظار داشت بار اصلی ایستادگی را بر دوش بکشند، اما در سیاست‌گذاری اقتصادی، اولویت همچنان با تصمیمات کوتاه‌مدت، پراکنده و فاقد اثر ملموس بر زندگی آنان باشد.
در واقع، پیام مهم این بند آن است که مقاومت تنها در جبهه نظامی معنا پیدا نمی‌کند؛ کارآمدی مدیریتی، عدالت در توزیع امکانات و محافظت از زندگی مردم نیز بخشی از آن است.
بازدارندگی؛ عبور از محاسبات گذشته
بند چهارم بیانیه، یکی از مهم‌ترین مواضع امنیتی آن را در خود جای داده است. کنار هم قرار گرفتن سه موضوع «بررسی خروج از NPT»، «بازنگری در دکترین دفاعی» و «ایجاد بازدارندگی لازم» نشان می‌دهد که مسئله امنیت ایران در سطحی فراتر از واکنش به تهدیدهای روزمره مورد توجه قرار گرفته است.
تأکید بر این موضوع در شرایطی صورت می‌گیرد که بیانیه، تهدیدهای مکرر علیه کشور و به‌ویژه دانش هسته‌ای را نشانه‌ای از ناکارآمدی نهادهای بین‌المللی در تأمین امنیت و حقوق ایران معرفی می‌کند. پیام سیاسی این صورت‌بندی روشن است: کشوری که با تهدید نظامی و تعرض به زیرساخت‌های راهبردی خود مواجه است، نمی‌تواند امنیتش را صرفاً به ضمانت‌های نهادهایی واگذار کند که در عمل از انجام مسئولیت خود ناتوان بوده‌اند.
با این حال، در خواندن این بند باید دقت داشت که خبرگان از «بررسی موضوع خروج از NPT» سخن گفته است، نه اعلام خروج قطعی از این پیمان. همچنین بیانیه به‌صراحت از تصمیم برای ساخت سلاح هسته‌ای سخنی نمی‌گوید. بنابراین نباید میان خروج احتمالی از یک پیمان بین‌المللی، تغییر دکترین دفاعی و تصمیم درباره ماهیت برنامه هسته‌ای کشور خلط کرد. اینها موضوعاتی متفاوت با پیامدهای حقوقی، فنی و راهبردی متفاوت‌اند.
اهمیت موضع خبرگان در این است که بحث بازدارندگی را به سطح یک مطالبه عمومی و ملی ارتقا می‌دهد و از مسئولان می‌خواهد در چارچوب هدایت‌های رهبری به آن توجه کنند. این مسئله می‌تواند به معنای بازنگری جدی در محاسبات پیشین امنیتی کشور و ارزیابی دوباره نسبت میان تعهدات بین‌المللی و ضرورت‌های دفاعی باشد.
در کنار آن، بند پنجم بیانیه با تأکید بر پاسخ «فوری و اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی» به هرگونه حمله جدید، دامنه بازدارندگی را از مرزهای جغرافیایی ایران فراتر می‌برد. در این منطق، دشمن نباید تصور کند که می‌تواند زمان، مکان و ابعاد درگیری را یک‌طرفه تعیین کند و هزینه تجاوز را به جغرافیای ایران محدود سازد.
دیپلماسی در امتداد قدرت دفاعی
یکی دیگر از نکات قابل توجه بیانیه، تعریف مأموریت دستگاه سیاست خارجی است. از نگاه خبرگان، دیپلماسی نباید در نقطه مقابل مقاومت قرار گیرد یا به عرصه‌ای برای تعدیل یک‌طرفه مطالبات ایران تبدیل شود؛ بلکه باید زبان گویای ایستادگی کشور باشد و پیام روشن ایران را به بازیگران خارجی، به‌ویژه همسایگان، منتقل کند.
بند ششم نیز این نگاه را تکمیل می‌کند. تأکید بر پرهیز از هرگونه گرایش تسلیم‌آمیز و عقب‌نشینی نکردن از حقوق و مطالبات ملت ایران، نشان‌دهنده مرزبندی بیانیه با سیاستی است که ممکن است امتیازدهی را جایگزین حل واقعی تعارض با دشمن کند.
در این چارچوب، دیپلماسی زمانی کارآمد است که بتواند دستاوردهای قدرت ملی را حفظ کند، از تشدید تهدیدها جلوگیری کند و زمینه تأمین منافع کشور را فراهم آورد؛ نه اینکه خود به عاملی برای تضعیف ظرفیت‌های بازدارنده تبدیل شود. این تمایز، به‌خصوص در شرایطی که مذاکره و مواجهه نظامی می‌توانند به‌صورت هم‌زمان در محاسبات طرفین حضور داشته باشند، اهمیت زیادی دارد.
امنیت منطقه‌ای؛ مسئله‌ای فراتر از مرزهای ایران
بیانیه خبرگان در ترسیم چارچوب امنیتی خود، به نقش همسایگان و حضور قدرت‌های فرامنطقه‌ای نیز توجه می‌کند. گزاره اصلی این بخش آن است که امنیت غرب آسیا باید به دست کشورهای همین منطقه تأمین شود و حضور نیروهای بیگانه نه تنها ضامن ثبات نیست، بلکه از عوامل اصلی ناامنی به شمار می‌رود.
این نگاه، دعوتی به بازاندیشی در معماری امنیتی منطقه است؛ معماری‌ای که در آن کشورهای منطقه به جای اتکا به چترهای امنیتی خارجی، مسئولیت بیشتری در تأمین امنیت مشترک خود بر عهده بگیرند.
البته این رویکرد زمانی به یک نظم پایدار تبدیل می‌شود که منافع و نگرانی‌های امنیتی همسایگان نیز در آن لحاظ شود. امنیت منطقه‌ای با شعار تحقق پیدا نمی‌کند؛ بلکه به توافق‌های پایدار، اعتمادسازی و پذیرش نقش مشروع دیگر بازیگران منطقه نیاز دارد. تأکید بیانیه بر خروج نیروهای بیگانه، در حقیقت طرح یک جهت‌گیری راهبردی برای تغییر مبنای این نظم امنیتی است.
در همین چارچوب، حمایت از مقاومت یمن و لبنان و تأکید بر راهبرد «وحدت ساحات» اهمیت پیدا می‌کند. خبرگان، تجربه همکاری و هم‌افزایی جبهه مقاومت را یک ظرفیت مؤثر در برابر فشارهای مشترک دشمنان ارزیابی می‌کند و استمرار حمایت از نیروهای این جبهه را در زمره اولویت‌های مهم کشور قرار می‌دهد.
این موضع نشان می‌دهد که در نگاه خبرگان، امنیت ایران از تحولات پیرامونی خود جدا نیست. جبهه مقاومت و پیوندهای راهبردی منطقه‌ای، بخشی از محیط امنیتی ایران محسوب می‌شوند و در محاسبات دفاعی و سیاسی کشور جایگاهی مستقل دارند.
جبهه‌های فرهنگی و سیاسی؛ ابعاد دیگر یک تقابل
مرور بندهای هشتم تا دهم بیانیه نشان می‌دهد که صورت‌بندی خبرگان از تقابل جاری، به عرصه نظامی و اقتصادی محدود نمی‌شود. تأکید بر عفاف و حجاب و صیانت فرهنگی در بند هشتم، نشان‌دهنده آن است که این نهاد، انسجام فرهنگی و هویتی جامعه را نیز از مؤلفه‌های مهم مقاومت در برابر فشار خارجی می‌داند.
همچنین اشاره به تحولات اروپا و آمریکا در بند نهم، بیانگر آن است که بیانیه، تقابل جاری را در چارچوبی وسیع‌تر از روابط دوجانبه ایران و آمریکا تحلیل می‌کند و به تحولات داخلی کشورهای حامی تجاوز نیز توجه دارد.
بند دهم نیز با محکومیت احکام قضایی علیه مردم، جوانان و علمای برخی کشورهای منطقه، بُعد دیگری از این نگاه را آشکار می‌کند: دفاع از حقوق مذهبی و کرامت علمای دینی، در چارچوبی فراتر از مرزهای ملی و مبتنی بر مفهوم اخوت اسلامی.
در مجموع، بیانیه با کنار هم قرار دادن مسائل فرهنگی، سیاسی، امنیتی و مذهبی، تصویری چندلایه از شرایط منطقه و جهان ارائه می‌دهد. این تصویر بر آن است که فشار بر ایران و جبهه مقاومت، تنها از مسیر نظامی دنبال نمی‌شود و مقابله با آن نیز نیازمند حفظ انسجام در تمام این عرصه‌هاست.
از موضع راهبردی تا مسئولیت تاریخی
آنچه بیانیه مجلس خبرگان را از یک اعلام موضع متعارف متمایز می‌کند، پیوند دادن مجموعه‌ای از مسائل به ظاهر جداگانه در قالب یک منظومه سیاسی و امنیتی است. مردم، اقتصاد، توان دفاعی، سیاست خارجی، جبهه مقاومت و فرهنگ، در این منظومه اجزای مستقل و بی‌ارتباط نیستند؛ بلکه هرکدام بخشی از قدرت ملی و از شرایط لازم برای حفظ استقلال کشور به شمار می‌روند.
با این همه، باید میان ترسیم یک جهت‌گیری راهبردی و تدوین برنامه اجرایی کامل تفاوت گذاشت. بیانیه در برخی موارد، از جمله تشکیل ستاد اقتصاد جنگ یا بررسی خروج از NPT، مطالبه و پیشنهاد مشخصی مطرح می‌کند، اما درباره ساختار اجرایی، زمان‌بندی و سازوکار عملیاتی این اقدامات وارد جزئیات نمی‌شود. از همین رو، اهمیت بعدی این متن به میزان جدیت مسئولان در تبدیل مطالبات آن به سیاست‌های روشن و قابل ارزیابی وابسته است.
به‌خصوص در عرصه اقتصاد، نمی‌توان از ضرورت حفظ تاب‌آوری سخن گفت، اما نسبت به فشار معیشتی مردم بی‌تفاوت بود. در عرصه دفاعی نیز بازدارندگی مؤثر مستلزم محاسبه دقیق، تصمیم‌گیری متناسب و برخورداری از ظرفیت‌های واقعی است. در سیاست خارجی هم مقاومت زمانی به دستاورد پایدار تبدیل می‌شود که با شناخت دقیق معادلات منطقه‌ای و بهره‌گیری هوشمندانه از ابزارهای دیپلماتیک همراه باشد.
پیام محوری بیانیه را شاید بتوان در یک گزاره خلاصه کرد: قدرت ایران تنها در توان موشکی و نظامی آن خلاصه نمی‌شود؛ این قدرت از مردم آغاز می‌شود، در اقتصاد و انسجام اجتماعی استمرار می‌یابد، در میدان دفاعی به بازدارندگی تبدیل می‌شود و در سیاست خارجی و عمق راهبردی منطقه‌ای امتداد پیدا می‌کند.
ایران برای عبور از شرایط کنونی، بیش از هر چیز به فهم همین پیوستگی نیاز دارد. مقاومت، هنگامی به یک راهبرد ملی مؤثر تبدیل می‌شود که مردم در آن احساس امنیت و عدالت کنند، اقتصاد توان تحمل فشارها را داشته باشد، سیاست خارجی از پشتوانه قدرت ملی برخوردار باشد و دشمن در محاسبات خود به این جمع‌بندی برسد که هیچ‌یک از جبهه‌های قدرت ایران، نقطه‌ای بی‌دفاع و قابل بهره‌برداری نیست.
بیانیه خبرگان را می‌توان دعوتی به چنین نگاهی دانست؛ نگاهی که در آن دفاع از کشور، فقط مأموریت نیروهای مسلح نیست، بلکه مسئولیتی مشترک میان مردم و همه ارکان حاکمیت است.
