پوریا لوایی
کارشناس مسائل بین‌الملل
جنگ بزرگ غرب آسیا این روزها تمام معادلات امنیتی و سیاسی منطقه را در هم ریخته است. آنچه تا چند ماه پیش فقط یک سناریوی هشداردهنده به نظر می‌رسید، اکنون به واقعیتی تلخ تبدیل شده است. در این میان، کشور کویت خود را در صف اول تقابل با جمهوری اسلامی ایران قرار داده است. اما این جایگاه، نه از سر قدرت نظامی یا اراده ملی، که نتیجه میزبانی بی‌چون و چرا از نیروهای نظامی آمریکاست. سوال اینجاست که کویت در حالی که حتی کوچک‌ترین توان دفاع از خاک خود را در برابر یک تهدید جدی ندارد، چه سودی از تشدید تنش با ایران می‌جوید؟
ایران و کویت، علی‌رغم همسایگی و اشتراکات فرهنگی، همواره روابطی پرفراز و نشیب داشته‌اند. تلخ‌ترین فصل این روابط، به دوران دفاع مقدس بازمی‌گردد؛ زمانی که کویت در کنار رژیم بعثی صدام حسین ایستاد و از حمایت مالی و لجستیکی از کشوری که بعدها به خاک خودش نیز حمله ور شد، دریغ نکرد.
اما در همان حال، یکی از درخشان‌ترین صفحات تاریخ همکاری منطقه‌ای نیز توسط ایرانی‌ها نوشته شد، پس از حمله صدام به کویت و به آتش کشیده شدن چاه‌های عظیم نفتی این کشور، مهندسان و متخصصان ایرانی بودند که با هزینه‌های جانی و مالی سنگین، به کمک کویت شتافتند و نه تنها آتش زیرساخت‌های نفتی را خاموش کردند، بلکه خلیج فارس را از یک فاجعه زیست‌محیطی جبران‌ناپذیر نجات دادند.
اما بر اساس گزارش‌های متعدد از منابع میدانی و حتی رسانه‌های بین‌المللی، پایگاه‌های نظامی کویت – از جمله علی‌السالم، کمپ عریف‌جان و اردوگاه العدیری – به سکوهای پرتاب و پشتیبانی نیروهای آمریکایی تبدیل شده‌اند. این پایگاه‌ها میزبان سامانه‌های موشکی هیمارس و راکت‌اندازهای آمریکایی هستند که در روزهای اخیر، حملاتی را علیه استان خوزستان و سایر نقاط ایران ترتیب داده‌اند. حضور سامانه‌های پدافند هوایی پاتریوت و آشیانه‌های پهپادی آمریکا در این پایگاه‌ها، نشان از عزم واشنگتن برای استفاده از خاک کویت به‌عنوان خط مقدم جنگ علیه ایران دارد.
نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، که در دو مقطع جنگ رمضان نیز بارها این پایگاه‌ها را هدف قرار داده بودند، این بار با واکنشی بی‌سابقه مواجه شدند. در حملات گسترده روزهای اخیر، موشک‌ها و پهپادهای دقیق‌ و نقطه زن ایرانی، رادارها، انبارهای مهمات، سکوهای پرتاب هیمارس و تأسیسات سوخت‌رسانی این پایگاه‌ها را منهدم کرده‌اند. تصاویر منتشر شده از آتش‌سوزی مهیبی که چندین هکتار از این تأسیسات را فرا گرفته، گویای اثربخشی این حملات ایران است.
واقعیت تلخی که کویت باید به آن توجه کند، ناتوانی ذاتی این کشور در دفاع از خود است. علی‌رغم هزینه‌های میلیاردی برای خرید تسلیحات پیشرفته غربی، ارتش کویت فاقد عمق راهبردی، جمعیت کافی برای پشتیبانی از عمق سرزمینی و همچنین پدافند یکپارچه در برابر حملات همه‌جانبه است. کویت یک کشور کوچک نفتی با وسعت اندک و جمعیت محدود است که عملاً توان رویارویی با هیچ یک از قدرت‌های منطقه‌ای را ندارد. اتکای این کشور به سپر دفاعی آمریکا، در شرایطی که آمریکا خود درگیر جنگی فرسایشی و چندجبهه‌ای در منطقه است، یک محاسبه غلط راهبردی به نظر می‌رسد.
واشنگتن ممکن است امروز وعده حمایت همه‌جانبه بدهد، اما تاریخ نشان داده که آمریکایی‌ها در بحران‌های جدی، بیشتر به فکر منافع خود هستند تا حفظ متحدان کوچک. در این بین کویت به جای آنکه میزبان یک پایگاه نظامی متجاوز باشد، می‌توانست نقش یک میانجی یا حداقل یک ناظر بی‌طرف را ایفا کند، اما متأسفانه تحت فشار آمریکا، راهی را انتخاب کرده که تنها به نابودی ثبات و اقتصاد وابسته خودش منجر می‌شود.