مساجد سوخته کدام وظایف فراموششده ما را یادآوری میکنند؟
مسجد از سنگر بیدارکننده تا عمارت خاموش
گروه فرهنگی
حوادث تلخ دیماه ۱۴۰۴ و تعرض به ساحت مقدسات، بیش از آنکه یک تخلیه هیجانی زودگذر باشد، نشانهای از یک گسستِ طراحیشده است. وقتی شعلههای آتش به درِ مساجد میرسد و کلام وحی مورد بیاحترامی قرار میگیرد، باید فراتر از سطح حادثه را نگریست و ریشههای این بحران را در لایههای عمیقتر جستوجو کرد. این هجمهها پیش از هر چیز ریشه در «ادراکسازی وارونه» از کارکرد مذهب دارد؛ فرآیندی که در آن دشمن تلاش کرده است مسجد را نه به عنوان پناهگاه تاریخی مستضعفین، بلکه به عنوان نمادی از وضع موجود و جدای از بدنه مطالبات واقعی جامعه معرفی کند.
در تحلیل ریشههای این هجمه، نباید از نقش تقدسزدایی سیستماتیک غافل شد. رسانههای معاند با تقلیل مفاهیم والای دینی به مسائل سیاسی صرف، ذهنیت بخشی از نسل جدید را نسبت به «امر قدسی» کدر کردهاند. از سوی دیگر، ایجاد دوقطبی کاذب میان دینداری و کیفیت زندگی باعث شده است تا بخشی از خشم ناشی از مشکلات معیشتی، به غلط به سمت نهادهای دینی جهتدهی شود. در این میان، خلاء حضور تبیینی ما نیز مشهود است؛ چرا که وقتی مسجدی در یک محله تنها به ساعت اقامه نماز محدود شود و از شنیدن دردهای همسایگانش سر باز زند، ناخودآگاه زمینه را برای تصویرسازیهای معاندانه فراهم کرده است.
در این برهه حساس، صیانت از آرمان مسجد توسط قشر مذهبی نه با حصارکشی فیزیکی، بلکه با بازگشت به کارکردهای اصیل و اجتماعی صدر اسلام میسر میشود. وظیفه امروز نیروهای دغدغهمند، تبدیل مجدد مسجد به قطب خدمات اجتماعی است؛ به طوری که هر مسجد کانون حل مشکلات محله از اشتغال گرفته تا میانجیگریهای خانوادگی باشد. تنها در این صورت است که همگان درک خواهند کرد آرمان مسجد، خدمت بیمنت به خلق برای رضای خالق است. علاوه بر این، جهاد تبیین باید با زبان تکریم و شنیدن توأم باشد. برخورد دفعی با جوانانی که تحت تأثیر فضای رسانهای قرار گرفتهاند، تنها شکافها را عمیقتر میکند. وظیفه ما گشودن درهای گفت وگو در صحن مسجد است تا اعتراضات پیش از آنکه در خیابان به انحراف کشیده شوند، در فضایی امن شنیده شوند. قشر مذهبی باید پرچمدار عدالتخواهی باشد و اجازه ندهد پیوند میان ایمان و مبارزه با فساد سست شود. اگر مسجد به سنگر واقعی مطالبهگری تبدیل شود، هیچ آشوبگری نمیتواند آن را هدف قرار دهد.
در نهایت باید گفت که سنگرِ مسجد تنها زمانی فرو میریزد که از درون تهی شود. صیانت از مقدسات در بهمن ۱۴۰۴ در گروی زنده نگه داشتن روح مسئولیتپذیری اجتماعی است. نباید اجازه دهیم دیوارهای مسجد میان ما و جامعه فاصله بیندازند، بلکه باید این دیوارها را به پلی برای پیوند دوباره با مردم تبدیل کنیم. مسجد زنده، مسجدی است که چراغش نه فقط برای نیایش، بلکه برای امید بخشیدن به ناامیدان محله همواره روشن بماند.
حوادث تلخ دیماه ۱۴۰۴ و تعرض به ساحت مقدسات، بیش از آنکه یک تخلیه هیجانی زودگذر باشد، نشانهای از یک گسستِ طراحیشده است. وقتی شعلههای آتش به درِ مساجد میرسد و کلام وحی مورد بیاحترامی قرار میگیرد، باید فراتر از سطح حادثه را نگریست و ریشههای این بحران را در لایههای عمیقتر جستوجو کرد. این هجمهها پیش از هر چیز ریشه در «ادراکسازی وارونه» از کارکرد مذهب دارد؛ فرآیندی که در آن دشمن تلاش کرده است مسجد را نه به عنوان پناهگاه تاریخی مستضعفین، بلکه به عنوان نمادی از وضع موجود و جدای از بدنه مطالبات واقعی جامعه معرفی کند.
در تحلیل ریشههای این هجمه، نباید از نقش تقدسزدایی سیستماتیک غافل شد. رسانههای معاند با تقلیل مفاهیم والای دینی به مسائل سیاسی صرف، ذهنیت بخشی از نسل جدید را نسبت به «امر قدسی» کدر کردهاند. از سوی دیگر، ایجاد دوقطبی کاذب میان دینداری و کیفیت زندگی باعث شده است تا بخشی از خشم ناشی از مشکلات معیشتی، به غلط به سمت نهادهای دینی جهتدهی شود. در این میان، خلاء حضور تبیینی ما نیز مشهود است؛ چرا که وقتی مسجدی در یک محله تنها به ساعت اقامه نماز محدود شود و از شنیدن دردهای همسایگانش سر باز زند، ناخودآگاه زمینه را برای تصویرسازیهای معاندانه فراهم کرده است.
در این برهه حساس، صیانت از آرمان مسجد توسط قشر مذهبی نه با حصارکشی فیزیکی، بلکه با بازگشت به کارکردهای اصیل و اجتماعی صدر اسلام میسر میشود. وظیفه امروز نیروهای دغدغهمند، تبدیل مجدد مسجد به قطب خدمات اجتماعی است؛ به طوری که هر مسجد کانون حل مشکلات محله از اشتغال گرفته تا میانجیگریهای خانوادگی باشد. تنها در این صورت است که همگان درک خواهند کرد آرمان مسجد، خدمت بیمنت به خلق برای رضای خالق است. علاوه بر این، جهاد تبیین باید با زبان تکریم و شنیدن توأم باشد. برخورد دفعی با جوانانی که تحت تأثیر فضای رسانهای قرار گرفتهاند، تنها شکافها را عمیقتر میکند. وظیفه ما گشودن درهای گفت وگو در صحن مسجد است تا اعتراضات پیش از آنکه در خیابان به انحراف کشیده شوند، در فضایی امن شنیده شوند. قشر مذهبی باید پرچمدار عدالتخواهی باشد و اجازه ندهد پیوند میان ایمان و مبارزه با فساد سست شود. اگر مسجد به سنگر واقعی مطالبهگری تبدیل شود، هیچ آشوبگری نمیتواند آن را هدف قرار دهد.
در نهایت باید گفت که سنگرِ مسجد تنها زمانی فرو میریزد که از درون تهی شود. صیانت از مقدسات در بهمن ۱۴۰۴ در گروی زنده نگه داشتن روح مسئولیتپذیری اجتماعی است. نباید اجازه دهیم دیوارهای مسجد میان ما و جامعه فاصله بیندازند، بلکه باید این دیوارها را به پلی برای پیوند دوباره با مردم تبدیل کنیم. مسجد زنده، مسجدی است که چراغش نه فقط برای نیایش، بلکه برای امید بخشیدن به ناامیدان محله همواره روشن بماند.
تیتر خبرها
تیترهای روزنامه
-
تکلیف پسافتنه
-
هرگونه ماجراجویی جدید آمریکا با شکست دوباره مواجه میشود
-
واشنگتن همه گزینهها را آزمود و هر بار شکست خورد
-
استبداد کبیر آمریکایی
-
مسجد از سنگر بیدارکننده تا عمارت خاموش
-
فرجام بازی اروپا در زمین واشنگتن
-
بنبست تهدیدهای آمریکا
-
بودجه با نیازهای معلولان فاصله دارد
-
تولید در تنگنای نقدینگی
-
جبهه حق پیروز نهایی تحولات منطقه است
